Wie wint de Nobelprijs voor de Vrede? Deze 6 prominenten zijn genoemd

Het Pakistaanse meisje Malala Yousafzai is de grote favoriet om dit jaar de Nobelprijs voor de Vrede te krijgen. Foto AP / Jessica Rinaldi

Vanochtend om 11.00 uur wordt bekendgemaakt wie dit jaar de Nobelprijs voor de Vrede krijgt toegekend. Omdat de Europese Unie vorig jaar won, is het de verwachting dat de prijs dit jaar weer naar een persoon gaat. Wie zijn de kanshebbers? De zes belangrijkste en opmerkelijkste namen op een rij.

De EU werd vorig jaar - enigszins onverwacht door de voortwoekerende eurocrisis - tot winnaar van de prestigieuze vredesprijs uitgeroepen vanwege zijn bijdrage aan vrede en democratie in Europa. Hoewel het niet is uitgesloten dat dit jaar weer een organisatie of bedrijf wint (Facebook staat op de lijstjes van de bookmakers), zijn de grootste favorieten dit jaar personen. De kandidatuur van de ene is wat serieuzer dan van de andere. Wie zijn genoemd? En maken ze ook kans?

1. Malala Yousafzai

De grote favoriet van dit jaar is het 16-jarige Pakistaanse meisje Malala Yousafzai. Ze werd deze week een jaar geleden in het hoofd geschoten door de Talibaan omdat ze - ondanks haar jonge leeftijd - een voorvechtster is van het recht op onderwijs voor meisjes. Malala herstelde in Groot-Brittannië van haar zware verwondingen en is nu een internationaal boegbeeld. Afgelopen zomer mocht ze de Verenigde Naties toespreken. “Boeken en pennen zijn onze machtigste wapens”, zei ze daar.

Malala won al tal van prijzen, waaronder de Internationale Kindervredesprijs, en werd gisteren nog bekroond met de Sacharovprijs, de prijs voor mensenrechtenactivisten van het Europees Parlement. Deze week verscheen (ook in Nederland) het boek ‘Ik ben Malala’, waarin haar bijzondere verhaal is opgetekend. Er lijkt weinig te zijn wat haar van de Nobelprijs kan afhouden. Of het moet zijn dat ze te veel is genoemd en het Nobelcomité toch een minder voor de hand liggende keuze wil maken.

Update 9.16 uur:
De Noorse publieke omroep NRK meldt dat de prijs in ieder geval niet naar Malala gaat. Ze zou te jong zijn en de toekenning van de prijs zou haar veiligheid in gevaar brengen, aldus de omroep die vorig jaar al vroegtijdig wist te melden dat de EU zou gaan winnen.

Bekijk hier een deel van Malala’s toespraak voor de VN:

2. Edward Snowden

Een naam die ook wordt genoemd is die van NSA-klokkenluider Edward Snowden, hoewel zijn kansen niet groot lijken omdat het Nobelcomité grootmacht Amerika niet graag zal willen bruuskeren. Snowden, oud-medewerker van de Amerikaanse geheime dienst NSA, ontvreemdde duizenden staatsgeheime documenten en lekte die via een aantal media, waaronder The Guardian. Uit de documenten bleek dat de NSA op grote schaal privégegevens verzamelt van Amerikaanse staatsburgers en buitenlanders. De spionagepraktijken kwamen de VS op felle internationale kritiek te staan.

Snowden, die via Hong Kong uiteindelijk in Moskou belandde en in Rusland een tijdelijke verblijfsvergunning heeft gekregen, werd voor de Nobelprijs voor de Vrede genomineerd door de Zweedse professor sociologie Stefan Svallfors. Hij vindt dat de onthullingen van Snowden “de wereld een beetje beter en veiliger hebben gemaakt”. De vader van Snowden is het daarmee eens. Veel Amerikanen denken daar anders over en zien Snowden als een landverrader die de nationale veiligheid van de VS in gevaar heeft gebracht.

Bekijk hier het Guardian-interview met Snowden over zijn onthullingen:

3. Paus Franciscus I

Sinds de verkiezing van paus Franciscus I in maart waait er een andere wind in het Vaticaan. De nieuwe leider van de Rooms-Katholieke Kerk slaat een andere toon aan als het gaat om homoseksualiteit en de verstandhouding met andere godsdiensten. Franciscus wil ook intern schoon schip maken en kondigde de hervorming aan van de de curie, het bestuur van het Vaticaan. Bij veel jongeren maakte de paus zich in augustus onsterfelijk door op een ‘selfie’ te poseren.

Twitter avatar gracedent Grace Dent The Pope’s selfie is so great http://t.co/hw2BOqyvG0

Erg groot lijken de kansen van de paus overigens niet. Al is het maar om een formele reden: de deadline om kandidaten te nomineren voor de Nobelprijs voor de Vrede ligt op 1 februari, ruim een maand voordat Franciscus tot nieuwe paus werd gekozen. Ook is het niet erg waarschijnlijk dat het progressieve Nobelcomité de prijs toekent aan de leider van een conservatief instituut als de Rooms-Katholieke Kerk, hoe modern Franciscus ook probeert te zijn.

4. Denis Mukwege

Een serieuze kanshebber is de 58-jarige Denis Mukwege, een gynaecoloog uit de Democratische Republiek Congo die zich inzet voor vrouwen die in zijn land slachtoffer zijn geworden van seksueel geweld. Mukwege studeerde medicijnen in Burundi en richtte in 1999 een ziekenhuis op in de Congolese stad Bukavu. Samen met zijn collega’s behandelde Mukwege in de loop der jaren naar schatting 30.000 slachtoffers van verkrachting.

Mukwege kreeg eerder prestigieuze prijzen voor zijn nobele werk, waaronder de Olaf Palme Prijs en de Mensenrechtenprijs van de Verenigde Naties. Afgelopen week werd hij ook al bekroond bij de Right Livelihood Awards, de ‘alternatieve Nobelprijs’ voor personen die met hun werk een verschil maken. Vorig jaar overleefde Mukwege, die al jaren wordt bedreigd, nog een aanslag op zijn leven. Hij vluchtte naar België, maar besloot toch terug te keren naar Congo, waar hij nu onder bewaking werkt. “Ik kon geen nee zeggen”, zei hij daarover tegen de BBC. Hij roept mannen in Congo op in verzet te komen tegen de verkrachtingen. “Zij moeten verkrachters zeggen: ‘We accepteren dit niet’.”

Bekijk hier een boodschap van dokter Mukwege:

http://www.youtube.com/watch?v=EYCCYIeuTIw

5. Chelsea Manning

Chelsea Manning - tot augustus dit jaar beter bekend als Bradley Manning - is de Amerikaanse soldaat die 700.00 geheime documenten en opnamens van gevechten aan WikiLeaks lekte tijdens haar diensttijd in Irak. Ze werd daarvoor in augustus door een militaire rechter tot 35 jaar cel veroordeeld, de langste straf die ooit is uitgedeeld in de VS voor het lekken naar de media. De aanklagers hadden 60 jaar geëist, de rechter had Manning tot 90 jaar kunnen geven. Bij goed gedrag kan Manning overigens al over zeven jaar vrijkomen.

Voor Manning geldt hetzelfde als voor Snowden: veel Amerikanen zien haar als een landverrader. Maar vervolging van klokkenluiders in Amerika komt steeds vaker voor. Onder Obama zijn zeven klokkenluiders, onder wie Snowden, aangeklaagd wegens het lekken van documenten. Onder alle vorige Amerikaanse presidenten samen zijn slechts drie mensen aangeklaagd. Mensenrechtenorganisaties als Amnesty noemde het vonnis tegen Manning buitenproportioneel. Een Nobelprijs voor Manning blijft onwaarschijnlijk, hoewel zij na Malala en Mukwege favoriet is bij veel bookmakers.

Links Bradley Manning eind juli in de rechtbank Fort Meade, Maryland. Rechts Bradley Manning gekleed als vrouw op een foto uit 2010. Mannings verdediging toonde deze foto van Manning tijdens zijn rechtszaak in augustus, om te laten zien dat Manning worstelde met zijn geaardheid.

Links Bradley Manning eind juli in de rechtbank Fort Meade, Maryland. Rechts Bradley Manning gekleed als vrouw op een foto uit 2010. Mannings verdediging toonde deze foto van Manning tijdens zijn rechtszaak in augustus, om te laten zien dat Manning worstelde met zijn geaardheid. Foto’s AFP

6. Vladimir Poetin

Een opmerkelijke nominatie is die van de Russische president Vladimir Poetin, iemand die je toch niet direct associeert met het bevorderen van de wereldvrede. Hij is echter voorgedragen door de Internationale Academie voor de Eenheid van Naties in de Wereld, een obscure organisatie waar weinig informatie over te vinden is. Het bestuur van de organisatie lijkt vooral afkomstig uit Rusland en enkele andere landen uit de voormalige Sovjet-Unie.

Georgij Trapeznikov, voorzitter van de organisatie, schreef in een brief aan het Nobelcomité dat “we weten dat onze president een belangrijke rol heeft gespeeld bij het vredesproces in conflictgebieden, in het bijzonder in Beslan en in Zuid-Ossetië”. De woordvoerder van Poetin zei dat er geen overleg met de Russische regering is gevoerd over de nominatie. Eerder heeft Peskov gezegd dat Poetin niet streeft naar het winnen van prijzen. “Het belangrijkste criterium voor de president is voldoening halen uit een goed verlopen taak.”

De kans lijkt nihil dat Poetin de Nobelprijs voor de Vrede vandaag krijgt. Zijn nominatie kwam ver na de officiële deadline van 1 februari en het toekennen van de prestigieuze vredesprijs aan de autocraat Poetin zou het imago van het Nobelcomité bepaald geen goed doen.

Poetin deze week tijdens een top van de Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) in Indonesië.

Poetin deze week tijdens een top van de Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) in Indonesië. Foto Reuters / Edgar Su

    • Pim van den Dool