Publieke omroep kan slanker en sterker

Wat ieder ook moge denken van de wat hooghartige tv-actie ‘Onze programma’s bezuinig je niet 1, 2,3 weg’, de publieke omroep zit zonder twijfel klem. De omvangrijke bezuinigingen, waarover de Tweede Kamer gisteren sprak, zullen de programmering inderdaad vergaand beïnvloeden. Hopelijk blijven cultuur en informatie zo veel mogelijk buiten schot. Het marktaandeel zal krimpen: minder kijkers en minder reclame-inkomsten. Wat overigens ook zónder bezuinigingen al stond te gebeuren.

De publieke omroep is feitelijk een hybride publiek-private onderneming. Een kwart van de kosten wordt terugverdiend met reclame. Dit leidt vanzelf tot een marktgerichte programmering, voor een breed publiek. Een commercieel te exploiteren bereik is één van de levensvoorwaarden voor deze (semi-)publieke omroep. De NPO maakt dus wel degelijk ook programma’s om geld te verdienen, net als SBS en RTL. Echter: niet alleen, en dat is het cruciale verschil. Het geld wordt vervolgens mede besteed om iedere Nederlander toegang tot informatie, cultuur, educatie en verstrooiing te bieden. Precies zoals de wetgever wenst: een ‘bodemvoorziening’.

Die wettelijke opdracht staat ter discussie, al jaren. Moet het een overheidstaak blijven om iedere burger toegang tot amusement te garanderen? Nee dus. Moet de publieke omroep niet veeleer aanvullend van karakter zijn – minder breed en op bescheidener voet? Jazeker. Toen radio en tv nog de enige massamedia waren, was een brede opdracht geloofwaardig. De NPO en haar voorgangers hebben zich ook prima van die taak gekweten. Zij het dat het bestel van ooit 21 zendgemachtigden, met de bijbehorende verspilling en verkaveling over geloven en gezindten, deze krant nooit aansprak.

Tijd en vooral techniek staan echter niet stil. Er zijn bloeiende particuliere omroepen ontstaan met een groot en eveneens voor iedereen toegankelijk aanbod van informatie en amusement. Geheel gefinancierd door de markt. Internet is in vrijwel alle huishoudens beschikbaar. En daarmee ook radio- en tv-signalen uit de hele wereld. Zónder overheidsgeld.

Er is voor iedereen meer informatie, amusement, educatie en cultuur te krijgen dan een gewoon mens in een heel leven aankan. Het aanbod is pluriformer, veelvormiger en ook onoverzichtelijker dan ooit. Het aantal kanalen blijft groeien, evenals de keuzemacht van de kijker. De mediaburger wordt mondiger en is beter opgeleid.

De publieke omroep is dus toe aan herijking en een kleinere schaal. Als gids, betrouwbare bron en vaste waarde in het overaanbod. Met de focus op informatie, cultuur, educatie, drama en evenementen. Precies zoals NPO-baas Hagoort dit jaar al aankondigde. Erg moeilijk is de keuze voor de publieke omroep niet.