Louise Fresco leidt ons langs de dilemma’s van voedselproductie

Hoogleraar Louise Fresco is de gids in een tv-serie over verantwoord eten. Mag je ingrijpen in tarwegenen?

„Voedsel is onze meest intieme manier van omgaan met de natuur. We eten letterlijk natuur”, zegt Louise Fresco. De hoogleraar duurzame ontwikkeling aan de Universiteit van Amsterdam maakte voor omroep Human een zesdelige documentairereeks over eten. Daarom, vindt ze, mag je niet slordig omgaan met voedsel. Weten waar je eten vandaan komt en waken voor verspilling hoort volgens haar bij het ‘verantwoordelijk op deze aarde staan’.

Zoals Fresco dat eerder deed in haar boek Hamburgers in het paradijs, probeert ze mensen wegwijs te maken in de geschiedenis en de actualiteit van ons eten.

Het is natuurlijk onmogelijk om in zes keer drie kwartier alle onderwerpen die in haar meer dan 500 pagina’s tellende boek aan de orde komen, te behandelen. Maar daar staat tegenover dat de beelden van regisseur Marjoleine Boonstra, en de manier waarop die gemonteerd zijn een laag aan haar verhaal toevoegen, die het boek onvermijdelijk moet missen.

„Het gaat niet om mij. Ik ben niet de ster. Het gaat om de boodschap”, zei Fresco deze week in een interview met de VPRO Gids. Maar dat klopt niet helemaal. Niet voor niets heet het programma Fresco’s paradijs. Louise Fresco is bijna steeds in beeld en spreekt vaak rechtstreeks tot de kijker.

Ze begint haar verhaal bovendien met een persoonlijke ontboezeming: op de redactie van Paris Match bladert ze door oude nummers van het tijdschrift en vertelt ze hoe ze gegrepen werd door foto’s van hongerige kinderen uit Biafra. Toen ze destijds die foto’s zag, besloot ze haar leven te wijden aan de dilemma’s van de voeding.

Een groot aantal daarvan passeert de revue. Moet je dammen bouwen voor de landbouw ook als dat ten koste gaat van grote groepen mensen die wonen op de plek waar een stuwmeer moet komen? Mag je wel vlees eten? Moeten we nog wel in het wild gevangen vis eten, of alleen kweekvis? Mag je ingrijpen in de genen van tarwe?

De kernvraag is hoe de mensheid in staat is overvloed te produceren. Volgens een onderzoeker aan het CIMMYT, een centrum voor verrijking van maïs en tarwe, moeten we in de komende vijftig jaren net zoveel voedsel produceren als we hebben gedaan vanaf het moment dat de landbouw 10.000 jaar geleden ontstond. De belangrijkste vraag zal worden, of en zo ja hoe dat verantwoord kan.

Aan het slot van deel één zegt Fresco: „Daar waar de landbouw een publieke verantwoordelijkheid is, waar een regering samen met boeren consumenten en bedrijfsleven zorgt voor die overvloed, is de landbouw duurzaam.” Dat roept vragen op, die ze helaas niet beantwoordt.

Fresco’s Paradijs (Human). 6 delen, vanaf zondag 13 okt op Ned. 2, 18.50u.