De VS zijn dicht. En niemand praat meer over Obamacare

De leider van de Republikeinen wil Obama tegemoetkomen en het schuldenplafond eventjes verhogen Hij moet wel, zijn partij krijgt de schuld voor het sluiten van de overheid

Een vrijwilliger maait het gras rond het Lincoln-monument in Washington. Dat wordt niet meer door de plantsoenendienst gedaan sinds de overheid dicht is. Foto AP

Correspondent VS

Al elf dagen is de federale overheid dicht. En de Republikeinse leider Boehner, tevens voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, weet dat zijn partij daar in het land vooral de schuld van krijgt. De Republikeinen weigerden de nieuwe federale begroting van de regering Obama goed te keuren, in een poging zijn zorgwet te ondermijnen.

De nieuwste crisis, die over het zogeheten schuldenplafond, is er één te veel. Boehner weet dat hij dit gevecht niet kan winnen. „We kunnen niet strijden op twee fronten”, zei Boehner gisteren tegen zijn partijgenoten. Hij wil nu deels toegeven aan president Barack Obama: het schuldenplafond mag zes weken verhoogd worden.

Volgende week op 17 oktober gaat Amerika door het zogenoemde ‘schuldenplafond’ heen. Als er niets gebeurt, kan de overheid niet het geld lenen dat nodig is om alle schulden te betalen. De posities veranderden deze week nauwelijks: president Obama wil niet onderhandelen over het schuldenplafond zolang de overheid dicht is. De Republikeinen willen pas instemmen met verhoging van het schuldenplafond als eerst onderhandeld is over bezuinigingen. Tot die tijd blijft ook de sluiting van de federale overheid in stand.

Als het aan Boehner ligt, wordt het schuldenplafond verhoogd voor een periode van zes weken. In die tijd kan ook naar een oplossing voor de sluiting worden gezocht, zegt hij. Het is een compromisvoorstel, waarop de Democraten voorzichtig positief reageerden. De hoogste economische adviseur van president Obama, Gene Sperling, zei gisteren dat het Witte Huis alle maatregelen toejuicht die voorkomen dat het land rekeningen niet meer kan betalen. Het voorstel vergt ook een concessie van Obama: hij moet onderhandelen met de Republikeinen terwijl er nog geen oplossing voor de sluiting is. Tot nu toe weigerde hij dat, omdat hij niet wilde toegeven aan „chantage”.

De druk neemt toe

Voor beide partijen is de druk toegenomen om snel een oplossing te vinden. De sluiting van de federale overheid, die nu al elf dagen duurt, heeft tot een bureaucratische stilstand geleid. Ruim 800.000 federale ambtenaren zitten thuis. Nationale parken zijn gesloten. In bijvoorbeeld de afgelegen bergen van de Grand Canyon in Arizona wonen honderden federale parkmedewerkers, die nu geen geld krijgen. Ze zijn afhankelijk van donaties en voedselpakketten van charitatieve instellingen.

De dreiging van een tweede crisis zou Obama’s tweede termijn helemaal kunnen beheersen. Economen zeggen dat de gevolgen van het uitblijven van een oplossing Amerika in een diepe recessie zal laten belanden. Mogelijk komt ook de kredietwaardigheid in gevaar. Obama wil dat koste wat kost voorkomen.

Maar ook de Republikeinen hebben haast. Hun strategie was eerst om via de dreiging van een crisis een einde te maken aan Obama’s nieuwe zorgwet, die op 1 oktober inging. Die wet is impopulair en de Republikeinen zagen een gouden kans: ze wilden een nieuwe begroting pas goedkeuren als Obama zijn wet op de lange baan zou schuiven. Dit mislukte. Obama gaf niet toe, en de publieke opinie keerde zich niet tegen Obama, zoals de Republikeinen verwachtten, maar tegen henzelf.

Een peiling van bureau Gallup liet deze week zien dat de partij nog maar bij 28 procent van de Amerikanen geliefd is. Nooit eerder stond de Grand Old Party er zo beroerd voor. De interne kritiek neemt toe op de harde positie van Boehner, die zich liet intimideren door de radicale vleugel. „We namen een impopulair onderwerp [Obamacare, red.] en kwamen met een nog minder populaire oplossing”, sneerde de gematigde Republikeinse senator Lindsey Graham.

Het waren juist de ultraconservatieven die de beweging bij Boehner in gang zetten. De steenrijke broers-Koch, die dankzij donaties aan conservatieve Republikeinen de motor achter de radicalisering van de partij zijn, riepen in een open brief op tot een einde aan de crisis. Het was nooit hun idee geweest dat Obamacare werd ingezet als politiek pressiemiddel, schreven ze.

Inmiddels is het de Republikeinen allang niet meer om Obamacare te doen. Niemand heeft het er nog over, en de partijtop komt nu met heel andere eisen: lage belastingen en bezuinigingen – de oude thema’s die de partij al jaren wil. Dat betekent dat de Republikeinen een uitweg zoeken, die de schade beperkt.

    • Guus Valk