Aluminium slurpt stroom

Met staatssteun is Aldel tot eind van het jaar financieel gered.

Energierekeningen zijn in de metaalsector fenomenaal.

Aluminiumbedrijf Aldel draait op 75 procent van de capaciteit. Het krijgt tot eind van het jaar 8 miljoen euro overheidssteun. Foto’s Kees de Veen

Wind raast over het reusachtige fabrieksterrein van aluminiummaker Aldel. Een windmolen op minder dan vijf kilometer afstand draait zijn wieken hard rond. Jammer voor Aldel is dat de windmolen in Duitsland staat. De opgewekte energie gaat naar Duitsland waar stroom goedkoper is dan in Nederland.

Het continue lawaai uit de fabriekshallen doet anders vermoeden, maar Aldel draait nu op maar 75 procent van de capaciteit. „ Energie is goed voor 40 procent van de totale uitgaven van Aldel, een miljoenenpost. „Om aluminium te maken heb je nu eenmaal gigantisch veel energie nodig”, vertelt een werknemer. „Het smelten gebeurt onder hoge temperaturen en de machines moeten haast dag en nacht draaien.” Stroom is hier zo duur dat grote bedrijven erdoor in de problemen komen; veel energie-intensieve bedrijven klagen erover. Aluminiumfabriek Zalco uit Vlissingen raakte twee jaar geleden in de problemen en ging failliet, onder meer doordat het de hoge energierekening niet langer kon betalen. Hetzelfde lot dreigde voor aluminiumbedrijf Aldel. Door een vorige week toegekend overbruggingskrediet van ruim 8 miljoen euro van de provinciale en nationale overheid is het bedrijf in ieder geval voor de rest van het jaar gered. Daardoor kunnen de ruim 450 werknemers van het bedrijf even ademhalen, net als de ongeveer 350 werknemers bij de toeleveringsbedrijven. Ook hun banen zijn nu veiliggesteld.

Korting op transportkosten

Voor het krijgen van de overheidssteun hebben het gemeentebestuur van Delfzijl en de provincie zich hardgemaakt. Ze hebben jarenlang brandbrieven gestuurd naar minister van Economische Zaken Kamp (VVD) en daarvoor naar zijn voorganger Verhagen (CDA). Werknemers trokken half september naar Den Haag om het debat over Aldel te volgen.

Vorige week vrijdag kwam het verlossende woord: voor de rest van het jaar krijgt het bedrijf een krediet van 8 miljoen euro, schreef Kamp aan de Tweede Kamer. Het Rijk en de provincie staan ieder voor 50 procent garant. Voorwaarde is dat Aldel tegen het einde van dit jaar met een gedegen financieel plan komt.

Toch staat het bedrijf niet te juichen. „Ik wil niet ondankbaar klinken, want ik waardeer de hulp ten zeerste. Maar de staatslening is een sigaar uit eigen doos”, zegt directeur Karstens Pronk. „Het is eerder een vooruitbetaling van steun die we volgend jaar zouden krijgen door de nieuwe maatregelen om energie iets voordeliger te maken voor grotere bedrijven.”

Vanaf 1 januari 2014 zullen Aldel en gelijksoortige bedrijven een vergoeding krijgen voor de CO2-heffingen die ze moeten betalen. Grootverbruikers krijgen daar bovenop een korting van 90 procent op de transportkosten van energie. Die maatregel is het gevolg van Europees regelgeving.

Europese energiemarkt

„De overheid ondersteunt sinds vijf jaar de industrie”, zegt Pronk, doelend op verlaging van de energiekosten. „Maar de oplossing voor bedrijven als Aldel zou een gemeenschappelijke Europese energiemarkt zijn. Dat de energie op de Duitse markt een stuk goedkoper is dan in Nederland, is niet correct in een Europa dat streeft naar vrij verkeer van goederen en diensten.”

De staatssteun voor de grootverbruikers lokt ook kritiek uit. Die krijgen goedkoop energie terwijl consumenten ook moeite hebben hun energierekening te betalen. En dit soort industrie staat niet bekend om milieuvriendelijkheid. Pronk probeert deze kritiek te weerleggen. „Aldel gebruikt elk beetje stroom zo efficiënt mogelijk. Maar als Nederland een competitieve industrie wil, moet er energie beschikbaar zijn tegen een competitieve marktprijs. Het is toch niet normaal dat in een laagconjunctuur de prijs van stroom net zo hoog is als in hoogconjunctuur. De overheid moet dan ingrijpen.”

De financiële problemen van Aldel lijken op die van autofabrikant Nedcar. Dat bedrijf kreeg na een lange strijd staatssteun en maakte een succesvolle doorstart. Het heeft zelfs een contract afgesloten met het Duitse BMW om Mini’s te produceren. Er is wel een duidelijk verschil tussen beide bedrijven. De werknemers van Nedcar doen mee aan de estafettestaking in de metaalindustrie. Bij Aldel staken de werknemers niet. Toch leeft onder hen de vraag of het financieel plan dat het bedrijf moet voorleggen zal leiden tot ontslagen.

Volgens Pronk is dat niet aan de orde. „In 2009 was er al een grote reorganisatie die gepaard ging met het schrappen van banen. De vakbonden beseffen dat we allemaal in hetzelfde schuitje zitten. Op dit moment worden verschillende financiële scenario’s onderzocht.” Over de inhoud daarvan wil Pronk niet uitweiden. „We hopen samen met Den Haag een oplossing te vinden.”

Ondertussen is Aldel bezig een verbinding aan te leggen met het Duitse stroomnet. Maar die is zeker niet voor 2016 klaar. Pronk voorspelt dat Aldel tegen die tijd op 95 procent van de capaciteit draait. „Als de stroom goedkoper wordt, kunnen we overleven.”

    • Piet van de Velde