Zoek je een gids? Vraag het de dakloze

Is een gewone stedentrip te voorspelbaar voor je? Laat je dan eens rondleiden door een dakloze Juan Carlos doet het in Barcelona

Illustratie Thinkstock

‘Hombre! Wat zie ik nu, nieuwe baan?” Een oudere man – broek vol gaten, plastic zak in de hand, smoezelig petje over z’n lange haren – wankelt richting Juan Carlos en gaat om z’n nek hangen. „Jij daar, zet mij ook eens op de foto!” roept hij naar een toerist met camera. Omstanders lachen zachtjes. Maar Juan Carlos lacht niet. „Sorry”, verontschuldigt die zich tegenover zijn toehoorders, terwijl de man wordt weggestuurd.

Juan Carlos (45) doet niet meer mee. Tien jaar lang leefde hij op straat in Barcelona. Vandaag geeft hij zijn eerste rondleiding aan toeristen in de Catalaanse hoofdstad.

Wie kent de straten nou beter dan iemand die er jarenlang zelf heeft gewoond? Dat is het idee achter de Hidden City Tour, een voor Spanje nieuw initiatief, naar Brits concept. Met zo’n drieduizend daklozen (volgens de laatste telling uit 2011, inmiddels zijn het er waarschijnlijk een stuk meer) kent Barcelona de grootste populatie zwervers van Spanje. Barcelona is geliefd dankzij het gunstige klimaat en – in vergelijking met de rest van het land – meer werkgelegenheid en toegang tot sociale voorzieningen.

Vlaggetje en fotootje

De stad wordt jaarlijks door zo’n 7,5 miljoen toeristen bezocht. In het oude centrum struikel je dan ook over de groepen die achter een gids aanhobbelen – vlaggetje in de hand, microfoon aan de mond. Even kijken, fotootje maken en snel weer door.

Deze tour is anders, intiemer. Een groep bestaat uit maximaal acht personen. De gids leidt je in anderhalf uur door de wijk El Raval of Gòtic. Deels gaat de wandeltocht langs de wat traditionelere plekken: lieflijke pleintjes, mooie kerken. „Barcelona is een openluchttheater”, vertelt Juan Carlos met zijn zachte stem. „Je hoeft nergens naar binnen te gaan om mooie dingen te zien.” Zijn donkerbruine ogen werpen een vragende blik op Lisa Grace, zijn coach en de initiatiefneemster van Hidden City Tours. „Je doet het goed hoor”, zegt ze. „Ga maar door.”

Gratis maaltijden

Wanneer de rondleiding off road verder gaat, vervaagt de onzekerheid. Juan Carlos biedt toeristen een inkijkje in het leven op straat. Hij laat zien waar hij zich douchte in de tien jaar dat hij dakloos was. Waar hij schuilde voor de regen. Waar gratis maaltijden worden uitgedeeld: „De rij wordt elke week langer.” Waar verslaafden zorg kunnen krijgen. Maar ook waar drugs worden gedeald en waar je als toerist goed op je handtas moet letten.

Juan Carlos geeft de rondleidingen in het Spaans en Catalaans. Zijn collega Fernando (62) oefent hard om vanaf eind oktober ook Engelstalige toeristen rond te kunnen leiden (tot die tijd wordt hij vertaald). Fernando zat twintig jaar in de gevangenis, waarvan vier jaar in Thailand. Eenmaal op vrije voeten, vond hij een baan als vrachtwagenchauffeur. Maar toen het bedrijf waarvoor hij werkte door de crisis moest sluiten, stond Fernando op straat. Anderhalf jaar woonde hij met een andere man in een huis in de bergen. Zonder warm water, zonder elektriciteit en licht.

Fernando en Juan Carlos werden door ngo’s geselecteerd en voorgesteld aan de Britse oprichtster Lisa Grace, die hen vervolgens in drie maanden tijd klaarstoomde als gids. „Het zijn geen officiële tourgidsen”, legt Grace uit, „en dat willen we ook niet van ze maken. We willen toeristen iets anders bieden en hopen hen vooral de sociale realiteit te kunnen laten zien. Want hoe mooi de stad ook is, Barcelona kent helaas steeds meer sociale problemen.”

De tour in Barcelona kost 10 euro (8 voor studenten en kinderen). De helft hiervan gaat naar Juan Carlos en Fernando. Voor meer info, zie www.hiddencitytours.com

    • Carlijn Teeven