Wij extreem-rechts? Hoedurf je

Politieke partij Front National kan volgend jaar bij de Europese verkiezingen de grootste partij worden Ze willen af van het etiket extreem-rechts Maar is dat terecht?

Florian Philippot, de nummer 2 (achter Marine Le Pen) van Front National. De partij heeft kritiek op de heersende politieke klasse, migratie en de islam. Foto AFP

Correspondent Frankrijk

Het Front National van Marine Le Pen wil Frankrijk uit de euro en de EU. Ook wil de partij immigratie fors beperken om Fransen te kunnen voortrekken bij sociale voorzieningen en via een referendum de doodstraf opnieuw invoeren. Maakt dat de partij extreem-rechts?

Le Pen kondigde vorige week uit het niets aan om iedereen die haar nog langer dit etiket zou opplakken voor het gerecht te dagen. „Ons extreem-rechts noemen is een journalistieke fout, propaganda en een intellectuele miskleun”, zei ze op de radio.

Een partij die „altijd zondebokken aanwijst” en een “strategie van intimidatie” toepast, blijft extreem-rechts, reageerde de eerste secretaris van de Parti Socialiste, Harlem Désir. „Een partij die de doodstraf bepleit is een extreem-rechtse partij”, oordeelde op zijn beurt hoofdredacteur Christophe Barbier van weekblad L’Express. En Le Monde besloot in een fel commentaar dat een partij die „zich tegen republikeinse principes van gelijkheid, broederschap en vrijheid keert” , die het ‘systeem’ en de elites verwerpt en die immigratie en de islam „stigmatiseert” onmiskenbaar een „reactionaire partij” is: extreem-rechts dus, „nu, net als vroeger”.

Maar Marine Le Pen wil niet „op één lijn” staan met de Noorse massamoordenaar Anders Breivik of met de Griekse neonazistische partij de Gouden Dageraad, zei ze. Het FN noemt zichzelf, zoals wel meer nationalistische of populistische partijen in Europa, sinds jaar en dag „links noch rechts”.

Openlijk racisme is er niet

Sinds ze in 2011 de partijleiding overnam van haar vader Jean-Marie heeft ze gepoogd het FN meer salonfähig te maken. Kwam haar vader in het verleden nog regelmatig in opspraak door antisemitische en racistische uitspraken, nu wordt iedere verwijzing naar de Tweede Wereldoorlog en al te openlijk racisme angstvallig vermeden.

Minder dan een half jaar voor de Franse gemeenteraadsverkiezingen is het FN voor veel Fransen inmiddels een partij als alle andere.

„Je kunt moeilijk zeggen dat het FN een nazistische of een fascistische partij is”, meent de vooraanstaande politicoloog Jean-Yves Camus, kenner van Europese populistische bewegingen. „Het Front National accepteert de regels van de democratie, maar heeft een geschiedenis en een ideologie die in de Franse context onmiskenbaar extreem-rechts is.” Hij wijst op de verwerping van de multiculturele samenleving, het pleidooi voor een sterke staat en het herhaalde verzet tegen een „verrotte politieke klasse”. Maar vooral ook op het verleden.

Jean-Marie Le Pen, de vader van Marine, kwam in 2005 nog in opspraak door opmerkingen waarin hij de Duitse bezetting relativeerde. De gaskamers noemde hij een „detail” in de geschiedenis van de oorlog. Die geschiedenis torst Marine Le Pen met zich mee. Ze verklaarde toen ze de partijleiding in 2011 overnam „het hele erfgoed” van de partij „te aanvaarden”. Haar vader is in de partij nog altijd zeer actief. “Hij is lid en weer kandidaat voor het Europees Parlement, hij zit in een regioraad in het zuiden van Frankrijk en hij is erevoorzitter van de partij”, zegt Camus. „Je kunt moeilijk zeggen dat hij op een zijspoor staat.”

Fransen voortrekken

Het huidige Front National onderscheidt zich door stelselmatige kritiek op de heersende politieke klasse (ongeacht van welke partij), migratie en de islam. Marine Le Pen bepleit ‘nationale prioriteit’, wat zoiets betekent als mensen met een Frans paspoort voortrekken bij bijvoorbeeld het toekennen van een woning. Marine Le Pen zelf wordt vervolgd voor het vergelijken van straatgebeden van moslims met een „bezetting”.

Weekblad Le Nouvel Observateur zegt inmiddels al een eerste aanklacht van Marine Le Pen ontvangen te hebben. Of ze uiteindelijk iedereen die ze ‘extreem-rechts’ noemt gaat aanklagen, valt nog te bezien. Haar vader sleepte in 1996 al eens om dezelfde reden de kranten Libération en Le Monde voor het gerecht. De rechter oordeelde dat een politieke partij zich heeft neer te leggen bij de vrijheid van meningsuiting.