Tekenaars die pen als wapen voor vrede inzetten

Illustratie Mana Neyestani

Op de vredesduif is een schietschijf geprojecteerd, een angstige blik in de ogen van de vogel. Van de Palestijnse tekenaar Baha Boukhari hangt op de kleine expositie Tekeningen voor de vrede ook een ander sterk beeld, onder de titel ‘Road Map’: een kruising van wegen met in het midden een wachthuisje, waaruit naar vier kanten rood-witte slagbomen steken. Op het dak is de Israëlische vlag geschilderd.

Het werk van Boukhari, die werkt voor een krant in Ramallah, hangt in het GEM, het museum voor actuele kunst in Den Haag. Daar zijn drie muren volgehangen met politieke spotprenten. Ze zijn gemaakt door cartoonisten over de hele wereld. De titel Tekeningen voor de vrede verwijst naar het initiatief van Plantu, de Franse cartoonist van Le Monde, in reactie op de fatwa tegen Deense tekenaars die het gezicht van Mohammed durfden weer te geven, in 2006. Een aantal tekeningen verbeeldt vrij concreet de dreiging voor tekenaars en hun lastige opinies – cartoons met afgezaagde tekstballonnen en tekenaars met een pistool op de plek van hun webcam. Met als hoogtepunt een spannend beeld van de Nederlander Jos Collignon. Een tekenaar, op de rug gezien, ziet door de ramen een vliegtuig op zich afkomen, dat op het punt staat zich in zijn flat te boren. Subtiel en slim worden moslimterrorisme, de buitensporigheid van het geweld en de relatieve onschuld van de tekenaar met elkaar verbonden en benadrukt. ‘Relatief’, want een geslaagde cartoon is een wapen in het opiniedebat. In één klap kan de gekte, de dubbelzinnigheid, de kronkel in andermans standpunt of daad worden becommentarieerd of ontmaskerd. Veel cartoons in het GEM slagen daarin. De Zwitser Patrick Chappatte tekent een Liberiaan met één been, die zich met een geweer in plaats van een stok overeind moet houden. De absurditeit van geld dat naar wapens gaat in plaats van naar medische zorg in één pakkend beeld gevangen.

Geestige tekeningen zijn er ook, zoals van Ramize Erer. Hij laat zien hoe een vrouw zich overal op haar lichaam van haren ontdoet om dan aan te liggen bij een aapachtig behaarde man.