‘Paars met de Bijbel’ is laatste reddingsboei

Komt er een akkoord over de Rijksbegroting? Het kabinet is nu geheel van D66, SGP en ChristenUnie afhankelijk.

Hij had in het vliegtuig naar Washington moeten zitten. Maar minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA), ook voorzitter van de eurogroep, heeft zijn bezoek aan de jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds afgezegd. Hij heeft de Rijksbegroting voor 2014 nog niet rond.

1 Moest Dijsselbloem daarvoor echt zijn reis afzeggen?

Door niet te gaan komt hij oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP tegemoet: hij laat zien dat de besprekingen hem menens zijn. „Respect hiervoor”, zei D66-leider Pechtold gisternacht. Sinds GroenLinks gisteren afhaakte als onderhandelingspartner, is de coalitie volledig afhankelijk van deze drie partijen. ‘Paars met de Bijbel’ is dezelfde combinatie die begin dit jaar de plannen van het kabinet voor hervorming van de woningmarkt steunde.

2 Waarom vergen de onderhandelingen extra tijd?

Gisteren legden vooral D66 en de ChristenUnie extra financiële wensen op tafel. D66 wil meer geld voor onderwijs, de ChristenUnie voor gezinnen. De kosten daarvan liepen op tot ongeveer een miljard. De coalitie vindt dat bedrag te hoog, gezien de doelstelling om in totaal 6 miljard euro extra te bezuinigen. Dus moet er getest worden hoe serieus de nieuwe wensen van de oppositiepartijen eigenlijk zijn.

Toch kan deze vertraging erop wijzen dat het eindstadium van de onderhandelingen is bereikt: de grote zaken zijn afgehandeld, nu gaat het om de precieze invulling. Betrokkenen zeggen ook dat het onwaarschijnlijk is dat er voor het weekend een akkoord ligt.

3 D66, ChristenUnie en SGP is een vreemde combinatie, toch?

Ja en nee. Op levenbeschouwelijk gebied zijn het liberale D66 en de christelijke CU en SGP volstrekte tegenpolen. Maar sociaal-economisch zijn hun programma’s te verenigen – ook met het regeerakkoord van VVD en PvdA.

Geen van de drie oppositiepartijen lijkt immateriële onderwerpen als stamcelonderzoek en euthanasie op tafel te willen leggen, iedereen begrijpt dat ze daarmee het einde van deze samenwerking zouden bezegelen. Maar er zijn ook wel begrotingskwesties die raken aan principes. Zo zijn ChristenUnie en SGP fel gekant tegen de voorgenomen versobering van de Algemene Nabestaandenwet. Hier wordt over onderhandeld met de coalitie.

4 Wat betekent het voor de sociale partners?

‘Paars met de Bijbel’ is de laatste reddingsboei van het kabinet. Dat weten de vakbonden en werkgevers. Het is dus onvermijdelijk dat het sociaal akkoord, dat dit voorjaar gesloten werd, wordt aangepast. Volgens betrokkenen wordt er gepraat over alle belangrijke afspraken uit het akkoord: de hervorming van het ontslagrecht, de versobering van de werkloosheidsuitkering WW en het verplichte quotum voor arbeidsgehandicapten.

5 Kan het nog misgaan?

Er zijn geen Haagse bronnen die voorspellingen durven te doen over de kans op succes. Zoals de onderhandelende partijen graag zeggen: niets is zeker tot alles zeker is.

    • Derk Stokmans
    • Thijs Niemantsverdriet