Nobelprijs voor de Literatuur gaat naar Canadese Alice Munro

Alice Munro in 2009 Foto ANP

De Canadese schrijver Alice Munro (1931) heeft de Nobelprijs voor de Literatuur gekregen. Dat heeft het comité van de Nobelprijs zojuist bekendgemaakt.

Het comité omschrijft de 82-jarige Munro als een ‘master of the contemporary short story’. In een eerste reactie zegt Munro tegen een journalist van de Canadese krant The Globe and Mail dat ze ‘nooit gedacht had te zullen winnen’: “I am delighted, of course. Terribly surprised. Quite wonderful.”


Munro debuteerde in 1968, op 37-jarige leeftijd, met haar eerste bundel korte verhalen. Pas in de late jaren zeventig werd ze buiten Canada bekend, nadat haar verhalen met enige regelmaat in The New Yorker werden gepubliceerd.

Twitter avatar Nobelprize_org Nobelprize_org Canadian Alice Munro, 82 yrs old, is awarded the 2013 #NobelPrize in #Literature “master of the contemporary story”. http://t.co/TaohlgOQLt

Sinds die tijd verschenen haar melancholische korte verhalen in bloemlezingen als Selected Stories (1998) en The View from Castle Rock (2006). Hét grote onderwerp in de verhalen van Munro is de realiteit van gewone levens in een kleine plattelandsgemeenschap, vaak in de streek waar Munro zelf opgroeide: Lake Huron in Ontario, Canada. Vaak ook gaat een verhaal van Munro over vrouwen die op een keerpunt in hun leven staan.

Enthousiasme op Twitter over eerste Canadese winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur

Amerikanen en Canadezen, die net wakker waren toen de bekendmaking van de prijs plaatsvond, reageren erg enthousiast op Twitter. Veel vrouwen benadrukken het feit dat Munro niet alleen de eerste Canadese winnaar is, maar ook de 13de vrouw is die de Nobelprijs voor de Literatuur krijgt.

Twitter avatar mhbillinghurst Mary Billinghurst So pleased to hear that Alice Munro has won the Nobel Prize for literature. She is a superb writer, and richly deserves the recognition.
Twitter avatar AliciaHendley Alicia Hendley YAY! Canadian Alice Munro makes history with Nobel Prize win for literature http://t.co/OZRUd55cDq #ohcanada
Twitter avatar achillevdb achillevandenbranden Alice Munro. Jaren geleden dat ik nog zo heb gejubeld om een Nobelprijs literatuur. http://t.co/a4jb6Kp1VJ
Twitter avatar AnnDeCraemer Ann De Craemer Geen Philip Roth, maar Alice Munro. Ik geef toe: ook een heel goede keuze - en gelukkig niet Murakami. #NobelprijsLiteratuur
Twitter avatar deeparch R K So richly deserved in multiple ways // Alice Munro Wins Nobel Prize in Literature, via @nytimes #books http://t.co/J6vCQQlyiP
Twitter avatar lgreenbaumer Leah Greenbaum I’m always gunning for Murakami and Joyce Carol Oates but Alice Munro is def an exciting recipient for this yrs Nobel http://t.co/izjTb1TOed
Twitter avatar janeheller1 Jane Heller Wow. So happy to wake up and read this. Love her work. “Alice Munro Wins Nobel Prize in Literature” http://t.co/X4VfDCHPp1
Twitter avatar wurk4fude Derek Sun Alice Munrooooooo!!!!! Short story writer Alice Munro wins the 2013 Nobel Prize in literature http://t.co/t3HLWvnpjU

Munro schreef ook romans, zoals The Beggar Maid, en The Love of a Good Woman (1999). The Beggar Maid werd in 1980 genomineerd voor de Man Booker Prize. In 2009 won Alice Munro, dit jaar 82 geworden, de tweejaarlijkse Man Booker International Prize, ter waarde van 68.000 euro. Munro werd toen geprezen voor de ‘diepte, wijsheid en precisie’ in haar verhalen.

Munro levert in paar streken een complete romanplot

Alice Munro wordt al jaren geprezen omdat ze in haar verhalen het uitzonderlijke in alledaagse levens naar boven weet te halen. Ze slaagt erin, zo schreef Corine Vloet in 1998 in NRC Handelsblad, ‘die momenten te vangen die hele levens transformeren.’ En dat doet Munro volgens Vloet ‘in heldere, toegankelijke taal, met droge humor, een groot psychologisch inzicht en een onsentimentele, soms harde blik.’

‘Het geheim van Munro’s unieke schrijverschap’, schreef NRC-boekenredacteur Elsbeth Etty in 2012 in een recensie van Munro’s veertiende en tevens laatste bundel Lief leven, ‘is dat ze in een paar streken een complete romanplot met uitwaaierende verhaallijnen neerzet die vele decennia beslaat.’

‘In Lief leven beginnen de meeste verhalen kort voor of tijdens de Tweede Wereldoorlog om tamelijk terloops, bijvoorbeeld door te verwijzen naar een e-mail, in het heden te belanden. De personages, over het algemeen vrouwen, maar ook een naar normaalheid snakkende man met een hazenlip en een dolende soldaat, worstelen met alledaagse problemen en verlangens die als algemeen menselijke problemen en verlangens te herkennen zijn.’

De ‘fabelachtige verteltechniek van Munro’, schreef Etty, ‘bestaat er uit dat je eigenlijk nooit weet wie de hoofdpersoon van de verhalen is.’

‘In ‘Trein’ lijkt alles te draaien om de jonge soldaat Jackson die in augustus 1945 uit de oorlog in Europa in Canada terugkomt. Hij gaat niet naar huis, maar blijft hangen bij de zestien jaar oudere Belle op een vervallen boerderijtje aan een spoorlijn. Belles vader heeft zich op die spoorlijn onder de trein geworpen. Uiteindelijk blijkt noch Jackson, noch Belle het ‘main character’ te zijn en ook niet de suïcidale vader ,van wie Belle denkt dat hij zich schaamde voor zijn incestueuze gevoelens jegens haar. Hoofdpersoon is wellicht Jacksons eerste liefde Ileane die hij na een mislukte vrijage laat zitten.’

Munro gestopt met schrijven

Munro maakte in juli van dit jaar, in navolging van Philip Roth, bekend te stoppen met schrijven. In The New York Times zei ze met groot vertrouwen naar Roth te kijken. “Hij lijkt nu zo gelukkig”. De vandaag de dag in Clinton, Canada woonachtige Munro onderging vier jaar geleden een bypassoperatie. Ook werd ze voor kanker behandeld.

In 2006 liet Munro de Canadese krant The Globe and Mail ook al weten het schrijven achter zich te laten. Op dat besluit kwam ze terug. Dat zal geen tweede keer gebeuren, zei Munro tegen The New York Times. Ze heeft geen energie meer om te schrijven en nu moet ze, naast haar in het voorjaar van 2013 overleden tweede man, nóg een belangrijk element in haar leven vaarwel zeggen:

“What I feel now is that I don’t have the energy anymore. Starting off as I did at a time when women didn’t do much else besides bring up children — it’s very hard, and you get very tired. I feel a bit tired now — pleasantly tired. There is a nice feeling about being just like everyone else now. But it also means that the most important thing in my life is gone. No, not the most important thing. The most important was my husband, and now they’re both gone.”

Dát ze zou gaan schrijven, wist Munro al toen ze heel jong was. In een interview uit 2009 zegt Munro dat ze haar schrijverscarrière begon toen ze als jong meisje het sprookje ‘De kleine zeemeermin’ las van Hans Christian Andersen.

“Het droevige einde van dat sprookje las ik vol afschuw. Ik stond op, ging naar buiten en begon rondjes op het huis te lopen om aldoende een vrolijk einde van het verhaal te verzinnen. Bij mij kreeg ze de prins! Ik denk dat dat het begin is van mijn schrijverscarrière.”


Het vond plaats zo rond haar elfde levensjaar, zegt Munro in een ander, korter interview. Dat ze als schrijver is geslaagd, dankt Munro naar eigen zeggen aan het feit dat ze ‘geen andere talenten had’.

Munro ontvangt als winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur naast een medaille ook grofweg 930.000 euro. Vorig jaar won de Chinese schrijver Mo Yan de prijs.

    • Roderick Nieuwenhuis