Niet zo vitten op Den Haag, we zijn de gelukkigsten ter wereld

Volksvertegenwoordigers zijn geen supermensen, ze reflecteren juist onze eigen imperfecties. Vandaar dat electorale chagrijn, aldus Ton de Kok.

Lees commentatoren en de columnisten. Kijk naar de praatprogramma’s. Het is alom chagrijn en ontevredenheid. Iedereen weet het beter en zou het anders hebben gedaan. Alleen al van de laatste vierentwintig uur media-output kan ik een lijst maken van negatieve uitingen over politiek. Nederland verzuurt.

In ons land is de metafoor van de ‘half lege fles’ niet eens meer aan de orde. Het waandenkbeeld is dat die fles zo langzamerhand voor 80 procent leeg is. In de werkelijkheid van objectief internationaal onderzoek is deze echter voor 80 procent gevuld.

Natuurlijk blijft er nog 20 procent over om te klagen. Dat komt ook omdat wij ietsjes hebben moeten inleveren. Let wel: slechts ietsjes. Het is daarom een schande om dan te doen alsof ons land politiek in ‘een vrije val’ verkeert.

Wij zouden juist blij moeten zijn met ons politieke systeem en onze politici. Kijk maar eens om u heen. U kunt me weghonen, maar besef dat ons colosseum in Den Haag al heel lang de basis is van welvaart en succes. Wat betreft inkomen, gezondheid, opvoeding, beroep en levensomstandigheden staat de Nederlander wereldwijd op de vierde plek (The Global Age Watch, september). Enkel Zweden, Noorwegen en Duitsland gaan ons voor. En zo zijn er nog meer studies met vergelijkbare uitkomsten.

Hoe komt het dan dat de Nederlander, als één van de gelukkigste mensen ter wereld, begint te fulmineren als er een microfoon onder zijn neus gedrukt wordt?

De kiezers hebben een verkeerd beeld van het politieke bedrijf. Bij de ‘p’ van politiek, slaan de meesten al op tilt. Zij zetten zich vooral verbitterd af tegen hun ‘eigen beeld en gelijkenis’. Onbewust herkennen zij zichzelf in de acterende politici, volksvertegenwoordigers die niet alleen het goede, maar ook het kwade van de kiezers reflecteren. Dat weet die kiezer heus wel. Hij beseft terdege dat hij het zelf in Den Haag niet beter zou doen. Dat hij eenzelfde indruk zou maken, misschien zelfs een slechtere. En ja, dat geeft chagrijn.

Er ligt zodoende een schone taak bij journalisten. Zij hebben de dure plicht deze kiezers duidelijk te maken dat er in Nederland geen beter systeem is dan dat wat we nu hebben. Diep van binnen vindt de Nederlander dit systeem eigenlijk prima, al zegt hij dat niet.

Als we dat dan als feit aannemen, is het zaak de kiezer aan te sporen met andere ogen naar zijn volksvertegenwoordigers te kijken. Maar dan moeten journalisten, en dan met name de opiniemakers, eerst ophouden onze politici telkens voor te houden dat ze niet handelen zoals ze idealiter behoren te handelen. Het zou hen sieren als ze eens gewoon over het politieke bedrijf schrijven en politici zodoende als gewone mensen zien met gewone imperfecties. Dat is misschien minder sexy, maar wel realistischer.

Deze benadering zal de weg vrijmaken voor een nieuwe vorm van informatievoorziening aan de kiezers. Eindelijk kan uitgelegd worden dat het Binnenhof door de aard van ons waardevolle democratische stelsel een Hogere Toneelschool is. Zonder hoon of spot kan de journalist dan uitleggen waarom Mark Rutte een magistraal acteur is. En noem ook maar eens wat anekdotes over topacteur Ruud Lubbers. Dankzij zijn acteertalent leidde hij ons in de jaren tachtig langs gevaarlijke ideologische kruispunten. Zonder enig cynisme is prima uit te leggen dat alle politici tijdens debatten kunstjes vertonen die ze van te voren hebben ingestudeerd, dat vrijwel geen enkel politiek debat van enige importantie een spontane vrije productie is.

Dat kan ook niet anders. Wil je bijna zeventien miljoen vaderlandse meningen in een paar uur spreektijd vorm geven, dan moet dat wel met een beetje drama.

Verzuim niet aan te geven dat het nastreven van eigenbelang op ieder niveau in de politiek aan de orde is, en dat dat goed is. Alleen dan gaan kiezers de politiek begrijpen, dan zal hun zuurgraad afnemen, dan zullen zij zelf gaan beseffen dat we ons geen betere politiek kunnen wensen.

    • Ton de Kok