MoMA’s eerste expositie over geluid

Vleermuisgeluiden, Mondriaan-schilderijen: het Museum of Modern Art exposeert klanken.

Alsof een stortbui op het dak en tegen de ramen klettert, zo klinkt het bij aankomst op de tweede verdieping van het Museum of Modern Art (MoMA) in New York. Je hoort het lawaai al vanaf de roltrap, voordat je ziet waar het vandaan komt: een meterslang paneel met 1.500 kleine luidsprekertjes, die elk een verschillende, constante toon afgeven. Afzonderlijk zijn de klanken simpel en zacht, samen vormen ze een overweldigende ruis. Het onderhoudende werk is een opmaat voor Soundings: A Contemporary Score, een tentoonstelling over het gebruik van geluid in de hedendaagse kunst. De expositie, die loopt tot begin november, toont een momentopname van internationale geluidskunst, als toegepast door 16 kunstenaars uit negen verschillende landen. Het is de eerste expositie bij het MoMA die volledig is gewijd aan kunst die je hoort. Voor sommige stukken zijn aparte kamers ingericht, zoals Ultrafield van de Noorse kunstenares Jana Winderen. Zij maakte opnamen van geluiden uit de natuur die niet waarneembaar zijn met het menselijk oor, zoals die van vissen, insecten en vleermuizen. Deze worden, op bijgestelde toonhoogte, afgespeeld op luidsprekers in een duistere kamer. Het werk van Winderen past binnen een categorie in de geluidskunst die gebruikmaakt van opnames, zoals andere werken van de Taiwanese Hong-Kai Wang en de Deen Jacob Kirkegaard. Maar er zijn ook installaties die inspelen op geluid, zoals Frame for a Painting van de Britse kunstenaar Haroon Mirza. Hij kiest voor zijn wisselende installatie een schilderij uit de collectie van de instelling die hem tentoonstelt, maakt er een lijst van knipperende ledlichtjes omheen en speelt daarbij harde, ritmische tonen van technomuziek uit luidsprekers op een bijzettafel. Voor de versie bij Soundings koos Mirza een doek van Piet Mondriaan: Compositie met Geel, Blauw en Wit I uit 1937, uit de collectie van het MoMA. Dat krijgt in dit nieuwe verband een ritmisch, futuristisch voorkomen. „Mondriaan had grote interesse voor muziek en ritme”, zegt assistent-curator Leora Morinis. „Ik had niet gedacht dat de Mondriaan zo op zijn plaats zou zijn bij deze installatie.”