Het wordt niks als ik je niet eerst naakt zie

Niemand doet het maar iedereen kent wel iemand die het wel doet Sexy plaatjes van jezelf online delenJongeren vertellen over ervaringen en ongeschreven regels

verslaggevers

Als volwassen man minderjarige meisjes verleiden of dwingen tot seksuele seksuele handelingen voor de webcam, en soms tot afspraakjes – dat is misbruik. Het nieuws van gisteren over de praktijken van een 48-jarige man in Cuijk, die dit bij bijna driehonderd meisjes zou hebben gedaan, roept dan ook verontwaardiging op. En vragen. Vragen als: hoe normaal is het eigenlijk dat pubermeisjes foto’s van zichzelf delen op internet?

Voordat iemand denkt ‘mijn zusje of dochter doet dit niet’: ouders hebben meestal geen idee, zegt Phaedra Werkhoven, mede-auteur van het boek Social Media Bijbel, van vijand tot vriend. Een computer kun je nog in de woonkamer zetten, maar wie weet precies wat een kind op zijn of haar smartphone doet?

Wie naar aanleiding van het nieuws uit Cuijk een middaglang jongeren aanspreekt op straat, krijgt het volgende beeld.

Nee, zelf maken ze niet van die foto’s

„Ik zag laatst nog een filmpje van een 13-jarig meisje, dat een deobus in haar ding deed’’, zegt de 19-jarige Kim. Ze vertelt het luchtig, alsof ze uitlegt wat ze vanavond gaat eten. En zo kent ze wel meer verhalen. Volgens haar gebeurt zoiets bij haar in de stad ‘vaak’. Ze noemt een jongen die uit is op wraak en een foto van zijn ex op Instagram plaatst. Meisjes die naaktfoto’s van zichzelf in de spiegel maken en naar jongens sturen. Die lekken vervolgens uit en worden weer verder doorgestuurd. „Het gaat echt nergens meer over”, concludeert ze.

„Een vriendin had naaktfoto’s naar haar vriendje gestuurd’’, zegt de 14-jarige Iris, die met haar vriendinnen bij de McDonalds zit. Dat meisje was toen net 14, heel erg onzeker en verliefd, zegt Iris. „De vriend van het meisje zei tegen haar: als je niets stuurt, kan het niets worden. Want ik moet je eerst naakt zien.” Ze stuurde twee foto’s. „Eerst eentje met haar bh nog aan, waarop je ook haar hoofd zag. Zo kon ze bewijzen dat het écht haar lichaam was. Daarna stuurde ze een foto van haar naakte lichaam, zonder haar gezicht.” Door haar gezicht niet op de naaktfoto te zetten, probeerde ze zichzelf misschien te beschermen, denkt Iris. „Maar je zag natuurlijk dat dezelfde persoon op de foto stond.” De jongen sloeg de foto’s op en stuurde ze naar zijn vrienden. „Inmiddels heeft iedereen op school ze gezien.”

Ken je iemand van wie naaktfoto’s zijn uitgelekt en doorgestuurd? Op die vraag antwoordden alle jongeren tussen de 12 en de 20 die werden aangesproken in de Amsterdamse Kalverstraat hetzelfde: ja. Iedereen kent wel een voorbeeld van een pikante foto die onbedoeld op internet of in groepsgesprekken terecht kwam. Een beeld dat niet meer van internet verdwijnt en waar iemand voorlopig – zo niet voor altijd – aan herinnerd wordt.

Maar zelf zulke foto’s maken en rondsturen? „Dat zou ik nooit doen”, zeggen ze allemaal. Waarom anderen het wel doen, weten ze wel. „Die meisjes zijn naïef en onzeker”, zegt Kim. „Ze zijn op zoek naar aandacht.”

Zelf kent ze ook wel ‘types van wie je zoiets verwacht’. „Van die meisjes die rechtop gaan staan als ze een jongen zien. Als een viezerik schatje tegen ze zegt, vatten ze dat gelijk op als een compliment.” Het gebeurt bij jongeren uit gebroken gezinnen of bij meisjes die streng zijn opgevoed en thuis niets mogen, zeggen de meiden in de McDonalds. „Dan ga je juíst de grenzen opzoeken.”

Misbruik komt niet bij je op

Op Instagram plaatsen Iris en haar vriendinnen vooral foto's van zichzelf. „Selfies!”, lachen ze. Of plaatjes van leuke dingen die ze met vriendinnen doen. Onder die foto’s reageren weleens vreemden. „Die zeggen dan: ‘hey mooierd’ of dat ik cute ben.” Op Twitter worden ze soms gevolgd door wildvreemde mannen. „Die kunnen dan zien wat we aan het doen zijn”, zegt een van hen. Maar die reacties negeren ze, of ze blokkeren degenen die ze plaatsen. „Eigenlijk zijn we best wel braaf”, concluderen ze eensgezind.

Ouders weten van niets

Jannet is moeder van Anouk (14 jaar) en ze liet haar dochter gistermiddag nog het krantenartikel lezen over de zedenzaak. „Pas goed op, let op met wie je in contact komt”, vertelde ze haar dochter. Maar ze voelt zich ook machteloos. „Wat kan je doen behalve je kind waarschuwen?” Jannet heeft geen Facebook en weet ook niet hoe ze de Instagram-foto’s van haar dochter kan bekijken. Als Anouk vertelt over de naaktfoto’s die ze van meisjes op school heeft gezien, kijkt haar moeder haar verbaasd aan. „Ik wist echt niet dat dit gaande was. Ze heeft het waarschijnlijk niet verteld omdat ze bang is voor mijn reactie.”

Geen van de meisjes op straat heeft thuis ooit een gesprek gehad met ouders over hun online activiteiten en de ouders lijken hun eigen kinderen blindelings te vertrouwen. „Mijn ouders denken toch dat ik niets raars doe”, zeggen de meesten. Of: „Ze vertrouwen me.”

Het leidt ook wel eens tot seks

Hoewel de meisjes zeggen dat ze nooit een gesprek aangaan met een vreemde jongen op sociale netwerken, hebben de jongens toch echt andere ervaringen. De 17-jarige Chuckie stuurt regelmatig berichten naar meisjes die hij niet kent. „Eerst praat je met ze via Facebook.” Ik wil je beter leren kennen, zegt hij dan. Daarna vraagt hij hun nummer. Via WhatsApp vraagt hij meisjes of ze een naaktfoto kunnen sturen. „Dan weet je dat je binnen bent. Vervolgens speel je gewoon dat je verliefd bent en zeg je dat je haar leuk vindt. Maar eigenlijk wil je gewoon seks.” Chuckies strategie heeft al een paar keer gewerkt. Op deze manier is het hem gelukt om van vijf meisjes naaktfoto’s te krijgen.

„Ik heb wel een voorraadje aan foto’s”, zegt een 19-jarige student uit Amsterdam. „Ook een filmpje van een meisje dat zichzelf bevredigt.” De jongen wil zijn naam niet noemen; hij heeft drie weken geleden een meisje ontmoet op dating-app Tinder, hij wil met haar afspreken en is bang dat ze erachterkomt dat het om hem gaat.

Hij laat de naaktfoto’s zien die hij de afgelopen tijd van meisjes heeft ontvangen. Soms gaat er eentje door naar de WhatsApp-groep waar hij met vrienden in zit. Ronde billen, string aan, gezicht bedekt, schouders naar achteren, borsten omhoog, tuitende lipjes. „Ik hoef het meisjes niet eens te vragen om de foto’s. Ze sturen ze uit zichzelf. Dan vragen zij mij eerst, ‘wat vind je lekker in bed?’ Best raar. Ik ga toch ook geen foto’s van mijn pik naar iemand sturen? Het gaat te makkelijk”, zegt hij. „Misschien klinkt het hard, maar eigenlijk zijn die meisjes niets waard. Ze hebben geen eigenwaarde meer. De meisjes die naaktfoto’s naar mij sturen kunnen nooit mijn vriendin worden.”