... en duw mensen niet weer de zee op

De Singaporese diplomaat Mahbubani vraagt zich in een van zijn boeken af of India dan wel China de toekomst heeft. Maar, zo stelt hij, er is een dilemma: geen van beide kennen deze landen open minds en open societies. China heeft creatieve geesten maar een politiek gesloten maatschappij. India geniet democratische verworvenheden, maar de mentaliteit is naar binnen gekeerd. En Europa? Laten we Europa maar dood verklaren. Closed minds in a closed society.

Europa zelf was een lieflijke prinses die door Zeus (als witte stier) meegenomen werd naar Kreta. In de mythologie is het nog wel goed met haar gekomen. Maar na de recente rampen in de Middellandse Zee is er geen hoop meer. Europa heeft zich op zichzelf blind gestaard. Europa zal schuldig worden verklaard. Europa had meer moeten doen. Over de doden immers niets dan goeds: zij waren op weg naar een beter bestaan. Maar Europa had ze in Noord-Afrika moeten opvangen. Vervoer moeten aanbieden. Moeten weten dat dergelijke rampen al jaren voorkomen. Het protestants-Europees schuldgevoel. Een recept voor nutteloosheid.

Een alternatief? We hebben het geprobeerd. Opvang in de regio. Overleg met landen van herkomst. Afspraken met landen als Libië om opvarenden per direct te retourneren. Ze daar in contact brengen met UNHCR (en Italiaanse ngo’s). Daar laten bepalen of ze vluchteling zijn, en dan bezien of ze in Europa geherhuisvest kunnen worden. Het klinkt Australisch, en dat is het ook. Maar het mocht niet.

De mensenrechtenjuristen staken daar een stokje voor. In de Straatsburgse Hirsi-zaak werd Italië veroordeeld. Het geruchtmakende vonnis inzake ‘Hirsi Jamaa vs. Italy’ verklaarde het pushback- beleid op zee illegaal. Vluchtelingen mogen niet teruggestuurd worden. Dat is vragen om moeilijkheden. Dat betekent dat smokkelaars vrij spel hebben. Dat daarbij doden vallen, wist en weet iedereen. We moeten niet pas nu wakker worden. We hadden moeten opstaan toen het Mensenrechtenhof in Straatsburg deze uitspraak deed. We moeten met de regio een stevig gesprek voeren. We moeten met transitlanden praten. Met het mes op tafel voor de regio van oorsprong, voor de transitlanden, voor de migrant en voor Europa zelf. Het antwoord ligt niet in zelfbeklag, meer mensenrechten of vermeende schuldverklaringen. We moeten weer logisch gaan denken.

Als Europa nu niet wakker wordt, kunnen we Europa gevoeglijk dood verklaren.