De lage drempel van het scheidingscafé

‘De crisis’ doet het aantal echtscheidingen stijgen. Dubbel probleem, want mensen hebben minder geld om een scheiding te regelen. Oplossing: ga de kroeg in met een advocaat.

Hij loopt langs de loeiende en flikkerende kermisattracties in het centrum van Roosendaal – richting het scheidingscafé in schouwburg De Kring. Hij heeft zijn broer meegenomen. „Ik vind het een hele stap zo’n zaaltje binnen te gaan. Ik voel me net een patiënt. Met mijn broer erbij weten mensen tenminste niet meteen om wie het gaat.”

Bij de ingang van het café wordt hij opgevangen door een vriendelijke jongeman. Die overhandigt hem een papier met daarop alle aanwezige deskundigen die avond. Of hij het aan de bar wil bekijken. Zodra hij weet met wie hij een afspraak wil, mag hij dat komen melden.

Hij wil een afspraak met een advocaat en een fiscalist. Hij kent wel advocaten en fiscalisten via zijn werk, maar geen van hen is gespecialiseerd in scheidingen. Bovendien wil hij eerst anoniem en vrijblijvend vragen stellen. Hij had gehoopt zonder juridisch gedoe te kunnen scheiden. Vermogen en boedel delen en klaar. Maar dat lijkt nu toch niet te gaan lukken.

Terwijl hij op zijn beurt wacht, kijkt hij rond. Aan het tafeltje in de hoek zit een kortgerokte vrouw tegenover een kindercoach. Aan een statafel verderop praten een vader en een dochter met twee makelaars. Aan de bar naast hem zit een flirterig stel.

Excessen

Scheidingscafés zijn er ook in Den Bosch, Amsterdam, Etten-Leur. Mensen zijn er steeds meer van doordrongen dat een juiste begeleiding bij een scheiding van essentieel belang is. Dat vechtscheidingen en de daarbij horende excessen, zoals de moord op Ruben en Julian door hun gefrustreerde vader, moeten worden voorkomen. Dat betrokken deskundigen daarin een grote verantwoordelijkheid hebben.

Dus houden advocaten, belastingadviseurs en notarissen steeds vaker een laagdrempelig scheidingscafé in een tijd van economische malaise die aan de ene kant doet scheiden, maar aan de andere kant de drempel verhoogt om advies in te winnen van dure deskundigen bij wie de teller doorgaans onmiddellijk loopt. Het echtscheidingspercentage steeg de afgelopen tien jaar met bijna 4 procentpunt.

Fiscalist Ingrid van Kasteren geeft deze donderdagavond een jonge vader advies over een gezamenlijk huis. Hij wil er blijven wonen, maar kan het niet betalen. Van Kasteren zegt dat ze zouden kunnen afspreken het huis nog een tijdje samen aan te houden. Ze wijst op mogelijke belastingvoordelen.

Kindercoach Marleen van de Ven zit verderop tegenover een moeder die vraagt wat ze tegen haar kinderen moet zeggen. „Papa slaapt ergens anders”, heeft ze nu verteld. Maar haar zevenjarige zoon snapt er niks van. Papa en mama hadden toch nooit ruzie?

Verzekeringsadviseur Fred van Ooijen beantwoordt vragen over de Nationale Hypotheek Garantie. Betaalt die nou wel of niet de restschuld als het huis met verlies moet worden verkocht? Accountant Johan van de Put praat over de gevolgen van een scheiding met een vrouw van een ondernemer.

Advocaten Sanne Odekerken en Anoeska van Ginderen zijn de initiatiefnemers van het scheidingscafé, dat per avond zo’n twintig vraagstellers trekt. Van alle deskundigen krijgen zij de meeste vragen. „Hoe bereken je alimentatie?” „Ik denk over scheiden, wat staat me te wachten?” „Ik praat al een jaar bij een mediator over een ouderschapsplan. Is dat normaal?”

De bezoekers van het scheidingscafé zijn bang. Bang om de kinderen te verliezen. Bang om berooid achter te blijven. Bang omdat ze niet weten waar de emotionele achtbaan zal stoppen waarin ze beland zijn.

De deskundigen beantwoorden kosteloos en geduldig alle vragen. Soms zijn mensen met het antwoord van die avond al geholpen. Soms volgt een afspraak op kantoor. Want ja, natuurlijk hopen de deskundigen hier in crisistijd extra klanten binnen te halen. Maar er is meer. Ze voelen zich ook geroepen mensen te helpen zo harmonieus mogelijk uit elkaar te gaan.

En dat is echt anders dan vroeger, vertelt advocaat Van Ginderen. „Toen lag de nadruk op een zo hoog mogelijke alimentatie krijgen, het onderste uit de kan halen. Nu worden deskundigen opgeleid om scheidingen in het belang van het kind zo goed mogelijk te regelen.”

Fiscalist Van Kasteren volgde de training ‘Overlegscheidingen’ en is aangesloten bij de vereniging Collaborative Divorce. Advocaten Odekerken en Van Ginderen volgden, als aanvulling op hun specialisatie familierecht, een opleiding mediation. Odekerken: „In die cursus leer je bijvoorbeeld hoe wederzijds begrip het proces vlotter kan laten verlopen.”

Het zou het mooiste zijn als steeds meer stellen gebruik zouden maken van dezelfde fiscalist, belastingadviseur en advocaat die onpartijdig naar de beste middenweg streven, menen de deskundigen in het scheidingscafé. Dat is toekomstmuziek. Odekerken: „De meeste mensen hebben op dit moment toch nog een eigen advocaat. Ze denken dat hun belangen op die manier beter behartigd worden.”

Partneralimentatie

Hij heeft zijn cappuccino al op als advocaat Sanne Odekerken hem komt halen. Hij loopt met zijn broer naar haar tafeltje. Zijn vrouw heeft hem verlaten, vertelt hij. Zelf wil hij, diep in zijn hart, helemaal niet scheiden. Maar goed, nu speelt het toch en ze vraagt partneralimentatie, al heeft ze een baan.

Odekerken vertelt dat zijn vrouw recht heeft op partneralimentatie, zodat ze dezelfde levensstandaard kan behouden als nu. Twaalf jaar lang. Het bedrag dat hij z’n kinderen maandelijks geeft, geldt niet als alimentatie, omdat ze ouder dan 20 zijn.

Drie kwartier later staat hij buiten. Hij vond het fijn dat hij zomaar al zijn vragen kon stellen zonder dat iemand over geld begon. Hij is wijzer geworden, maar ook verward. Hij zal waarschijnlijk toch een advocaat nodig hebben. Of het een vechtscheiding wordt, kan hij nog niet voorspellen. Hij zit er middenin. Hij kijkt naar zijn broer. Die slaat hem op zijn schouder en zegt: „Zo. En nu naar een écht café.”