De critici zijn het eens over La vie d’Adèle: een meeslepend meesterwerk

Een groots lesbische liefdesdrama, zowel bejubeld als omstreden. Dat blijkt uit recensies van de winnaar van de Gouden Palm op het filmfestival van Cannes: La vie d’Adèle. Een ‘prachtfilm’ omgeven door een rel, want de makers zijn op oorlogspad. NRC: sublieme film over de vreugde en pijn van de eerste liefde – vijf ballen NRC-filmrecensent

Een groots lesbische liefdesdrama, zowel bejubeld als omstreden. Dat blijkt uit recensies van de winnaar van de Gouden Palm op het filmfestival van Cannes: La vie d’Adèle. Een ‘prachtfilm’ omgeven door een rel, want de makers zijn op oorlogspad.

NRC: sublieme film over de vreugde en pijn van de eerste liefde - vijf ballen

NRC-filmrecensent Peter de Bruijn geeft de film vijf ballen, een maximale score. De film is gebaseerd op een autobiografische graphic novel van striptekenaar Julie Maroh en vertelt de liefdesgeschiedenis van Emma die studeert aan de kunstacademie (Léa Seydoux) en Adèle (Adèle Exarchopoulos), die nog op de middelbare school zit als ze Emma ontmoet, haar eerste grote liefde.

De Bruijn:

“Wat volgt is tegelijkertijd banaal - een ontmoeting in de kroeg, obligate etentjes bij wederzijdse ouders - als groot en meeslepend: van de eerste blik op straat, tot de eerste kus, de eerste barsten in het wederzijdse verbond en de pijn van Adèle als de liefde hapert.

Beide actrices zijn subliem. La vie d’Adèle is de best geacteerde film die in jaren in de bioscoop te zien was, en sowieso een van de beste films ooit over de vreugde en de pijn van de eerste liefde. Misschien is de film net wat minder scherp en verrassend dan eerdere films van regisseur Abdellatif Kechine, omdat hij zich thematisch wat meer op gebaande paden begeeft. Aan de andere kant: verhalen over de liefde houden nooit op.”

VK: 179 intense, mooie minuten - vier sterren

Pauline Kleijer schreef een eveneens lovende recensie in de Volkskrant, waarin ze kort ingaat op de controverse rond de seksscènes in de film.

Julie Maroh, de auteur van de grafische roman waarop Kechiche zich baseerde, heeft de bijna tien minuten durende seksscène in de film namelijk bestempeld als ‘porno’ en ‘gevaarlijk’: “Dit is homoseksuele seks zoals enkel een heteroseksueel het kan bedenken, of beoefenen.”

Sommige critici zijn het hiermee eens en benadrukken dat de lesbische seks te veel vanuit een mannelijk gezichtspunt wordt getoond. Volgens de actrices waren de opnamen daarnaast haast onmenselijk zwaar.

Kleijer:

La vie d’Adèle is een sterk gedramatiseerd en ingedikt verhaal, dat een periode van een paar jaar beslaat. Het spontane is in werkelijkheid met veel moeite en enorm geduld bereikt. Alleen al de scène waarin Adèle en Emma elkaar voor het eerst tegenkomen werd talloze keren opnieuw gedraaid. Dat het drama zo echt en ongekunsteld lijkt, is dus vooral een teken van Kechiches meesterschap. De drie uur van La vie d’Adèle vliegen voorbij en doen verlangen naar meer: meer liefde, muziek, dans, feestjes, werk, spaghetti, schilderijen, meer Adèle, meer Emma.

Meer seks misschien ook, al hangt dat ervan af hoe je de - inmiddels veelbesproken - seksscènes opvat. Feit is dat er in La vie d’Adèle veel langduriger en met minstens zoveel hartstocht wordt gekookt, gegeten en gedanst. De ophef om de seks lijkt daarom overdreven, tenzij het per definitie fout is dat een mannelijke regisseur een relatie tussen twee vrouwen toont. Maar wat Kechiche met zijn film juist laat zien, is dat liefde liefde is, of die nu homo- of heteroseksueel is. La vie d’Adèle gaat ook niet alleen over liefde. De film gaat net zozeer over ambities, vriendschap, sociale verschillen, familie, identiteit - over het hele leven. In 179 intense, mooie minuten.”

Trouw: intiem, teder en aangrijpend - vijf sterren

Ook Trouw gaf de maximale score aan deze film. Janin Ruyters prijst de keuzes van de regisseur om de hartstocht het middelpunt van de film te maken:

“Kechine onderzoekt de vorm van de liefde zoals de prille geliefden dat zelf ook doen. [...] Mooi is dat in de film de homoseksualiteit zelf het punt niet is. Als Adèle haar angst eenmaal overwonnen heeft, gaat het alleen nog om de hartstocht, die - heel Frans - spaak loopt op verschillen in klasse.

Adèle komt uit een huis-tuin-en-keukenmilieu, houdt van pasta en Bob Marley; Emma heeft artistieke ouders en houdt van oesters en Sartre. Bij momenten haakte ik af. Inderdaad duurt de seksscène lang waardoor dat gegraai, gezucht, gegrom en gehijg potsierlijk wordt. Maar de meeste tijd is deze film adembenemend: zo intiem, vrij, teder en aangrijpend; een ode aan de jeugd, de liefde en het leven.”

Het Parool: een film die nazindert - vijf sterren

Jos van der Burg geeft de film namens Het Parool ook vijf sterren, en noemt het een meesterwerk:

“Het is een film op die nog lang nazindert. Begrijpelijk dat hij in Cannes de Gouden Palm won, die de jury, uniek in de festivalgeschiedenis, niet alleen toekende aan Kechiche, maar ook aan Seydoux en Exarchopoulos. Iedereen gelukkig, maar niet lang, want inmiddels is er een moddergevecht uitgebroken rond de film.

Julie Maroh, de schrijfster van het stripboek waarop de film is gebaseerd, noemde La vie d’Adèle porno. Wie de expliciete vrijscènes in de context van de film ziet, begrijpt dat dat onzin is. Maar er kwam meer ellende, want Seydoux en Exarchopoulos verweten Kechiche vorige maand in een interview dictatoriaal optreden op de set (“It was horrible”). We weten niet of het waar is. Wel dat La vie d’Adèle een meesterwerk is.”

Actrices vragen respect en veroorzaken ophef

Naast de controverse rond de zeer lange seksscène beklaagde een van de hoofdrolspelers zich over onbeschoft gedrag van regisseur Abdellatif Kechiche op de set en verklaarde nooit meer met hem te willen werken. De boze regisseur acht zijn film op zijn beurt fataal bezoedeld door de ophef. Peter de Bruijn sprak voor NRC met de drie betrokkenen. Léa Seydoux over Kechiche:

“Ik geloof niet dat deze film alleen maar gemaakt kon worden met al die spanningen. Het had ook best anders gekund. Een film maken is nooit eenvoudig, acteren is nooit gemakkelijk. Daar gaat het niet om. Het enige wat ik vraag is om met een beetje respect te worden behandeld. Dat miste ik.”

Adèle Exarchopoulos is iets milder:

“Het was voor mij net als voor Léa heel zwaar, we hebben zes maanden gedraaid, een periode met enorme hoogtepunten en dieptepunten. Maar we zijn ook heel verschillende actrices. Mij helpt het als iemand me heel erg onder druk zet om het beste uit mezelf te halen.”

De regisseur is op zijn beurt woedend over alle controversen:

“Het is intens triest en jammer dat er alleen nog maar over de film kan worden gesproken in het licht van controversen van het laagste niveau. Misschien is dat de prijs die je betaalt voor het winnen van de Gouden Palm. Op het moment dat de schijnwerpers op een film zijn gericht, wil iedereen zelf in het licht staan. Iedereen gaat ineens de grote ster uithangen.

Dat geldt denk ik ook voor de kritische opmerkingen van de schrijfster Julie Maroh. Ik heb op haar verzoek de film voor haar laten vertonen, nog vóór de première in Cannes. Ze heeft me toen geschreven dat ze de film prachtig vond, dat ze het jammer vond dat ik er niet bij was, zodat ze op mijn schouder kon uithuilen. [...]

Het is absurd en gevaarlijk om te beweren dat alleen een lesbienne de liefde tussen twee vrouwen kan uitbeelden. Dat leidt alleen maar tot meer barrières tussen mensen. Die opmerkingen van haar zijn een belediging en getuigen van een enorm gebrek aan respect tegenover de makers van de film, tegenover de jury in Cannes, tegenover het publiek, zelfs tegenover de cinema zelf.”

Desondanks zijn de critici, ook in het buitenland, lovend over dit uitgesproken liefdesverhaal. Verschillende Britse en Amerikaanse titels geven een maximale score. Bekijk via metacritic wat de internationale pers precies over de film schrijft.

    • Annemarie Coevert