Beoordeling op mortaliteit geeft perverse prikkel

illustratie Daryl Cagle

Zorg

Te lang doorbehandelen van patiënten is een slechte zaak, maar mede een ongewenst en onbedoeld gevolg van het toezicht op de kwaliteit van onze zorg.

De inspectie beoordeelt de kwaliteit van de hartchirurgie op basis van de mortaliteit die gerelateerd is aan de operaties. Indien een afdeling hoge mortaliteitsaantallen produceert loopt ze het risico op ,,verscherpt toezicht” en negatieve publiciteit, omdat als eerste reflex door medici en publiek wordt geoordeeld dat de kwaliteit niet voldoet.

In de hartchirurgie doen zich vaak ‘rug tegen de muur’ situaties voor. Een patiënt verkeert in een benarde situatie en alleen een operatie met een kans van slagen van bijvoorbeeld minder dan 50 procent kan de patiënt redden.

Is dit niet het geval, dan volgt een Intensive Care (IC) behandeling in de hoop de patiënt alsnog te redden, maar helaas ook met een door het systeem ingegeven perverse prikkel om het mortaliteitscijfer van de afdeling niet nadelig te beïnvloeden.

Sinds kort zijn klepvervangingen via een minimaal invasieve procedure mogelijk, waardoor patiënten op zeer oude leeftijd geholpen kunnen worden. Maar ook hier geldt dat de risico’s hoog zijn. Als de operatie voorspoedig verloopt en bijkomende complicaties als longontstekingen en wondproblemen blijven uit dan is de prognose uitstekend. Treden complicaties op dan is langdurige IC opname en uiteindelijk overlijden vaak het gevolg in deze leeftijdscategorie.

Als de mortaliteitscore niet als een zwaard van Damocles boven de afdeling hangt, zouden behandelaars niet geprikkeld worden om de behandeling zo lang mogelijk voort te zetten om de kleine kans het overlijden van de patiënt te kunnen voorkomen, toch maar te benutten.

De grote kosten worden niet gemaakt door de operatie, maar door de langdurige behandeling op de IC. De inspectie kan een bijdrage leveren aan het terugdringen van zinloos behandelen door ‘rug tegen de muur’ operaties buiten het beoordelingssystematiek te laten. Het is een goede zaak voor onze patiënten en de kwaliteit van onze zorg dat deze kwestie in een open debat wordt gevoerd.

Jos Maessen