Wees gewild, word alleskunner

Nog zes jaar, dan begint de wereldwijde jacht op talent , voorspellen deskundigen Wie maakt de meeste kans? En wat kun je nu al doen zodat werkgevers straks om jou vechten?

Illustraties Roel Venderbosch

Bij de Nederlandse managementontwikkelaar Ormit spenderen trainees zo’n 10 procent van hun brutoloon aan opleidingen. Accenture geeft consultants de mogelijkheid er een tijdje tussenuit te gaan om te werken als berggids, een opleiding te volgen tot hondentrainer of in het buitenland te werken.

Crisis of niet, talent moet je binnenboord houden, menen deze werkgevers. En door flexibiliteit te bieden of in te spelen op de wens van jonge ambitieuze werknemers om zich te ontwikkelen, hopen ze op een voorsprong als de tekorten op de arbeidsmarkt oplopen. Volgens McKinsey&Company is dat al in 2020 als de zogenoemde war for talent losbarst. Over ruim zes jaar dus.

Het Global Institute van het adviesbureau analyseerde de arbeidsmarkt in zeventig landen en voorspelt een wereldwijd tekort van veertig miljoen hoogopgeleide werknemers in 2020. Een substantieel deel van het tekort aan hoogopgeleiden komt voor rekening van China. Door de snelle economische groei, de vergrijsde bevolking en een communistisch verleden waardoor het volgen van een opleiding was verboden, kunnen universiteiten de vraag niet bijbenen.

In ontwikkelde economieën als Europa en Amerika gaat het vooral om een mismatch tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Volgens de onderzoekers voldoen over zes jaar circa 95 miljoen werknemers niet aan de eisen die werkgevers stellen. Het gevolg: een overschot van dertig miljoen laag- en middelbaar opgeleiden en een tekort van zestien tot achttien miljoen hoogopgeleiden, vooral in de vergrijsde landen.

Het is zeker niet zo dat over zes jaar de banen voor iedereen voor het oprapen liggen, zegt ook Han Mesters, sector banker zakelijke dienstverlening bij ABN Amro. „De economische groei blijft de komende jaren beperkt, de automatisering vreet als Pacman door organisaties en bedrijven blijven op winst gericht en willen daarom geen zware overheadkosten.” Mesters werkt bovendien aan een rapport waaruit zal blijken dat de potentiële beroepsbevolking de komende tien jaar nauwelijks krimpt. De vergrijzing wordt grotendeels opgevangen door de stijgende pensioenleeftijd en de groep 55-64 die vaker werkt dan voorheen.

Dat het aantal banen niet noemenswaardig zal toenemen, betekent niet dat er niets verandert. Ook in Nederland ontstaat een tekort aan hoogopgeleiden zoals McKinsey voorspelt, maar tegelijkertijd zal er een grote groep werkzoekenden zijn die niet over de juiste competenties beschikt.

De arbeidsmarkt gaat zich de komende tien jaar in twee richtingen ontwikkelen, voorspellen arbeidsmarktdeskundigen van onder andere SEO Economisch Onderzoek. SEO doet onafhankelijk economisch onderzoek in opdracht van de overheid en het bedrijfsleven. De behoefte aan hoogopgeleiden groeit doordat werk specialistischer wordt en tegelijkertijd zal er veel vraag zijn naar ‘plekgebonden’ werk, zoals tuinonderhoud, loodgieters, schoonmaakmedewerkers, verpleegkundigen en andere vormen van dienstverlening die niet te automatiseren of te robotiseren zijn.

De middengroepen vallen tussen de wal en het schip, volgens Dick Koopman, directeur bij recruitmentbureau Yacht. Mensen met vmbo, lagere mbo-niveaus of alleen havo, maar ook de ‘gemiddeld goede professional’ worden overbodig als zij over vijf of tien jaar nog precies hetzelfde doen of weten. „Als je geen specifieke kennis hebt die je uniek maakt of als je werk doet dat makkelijk kan worden overgenomen door machines of slimme computers, weet je zeker dat je een probleem krijgt.”