Saatchi dumpt deel collectie

Kunstverzamelaar Charles Saatchi laat vijftig monumentale werken veilen door Christie’s in Londen. Daaronder opvallend veel recent werk, dat hij in de afgelopen vijf jaar aanschafte. De veiling is daarmee vooral een teken van Saatchi's wispelturigheid.

Seht der Mensch: The Shooting Lesson (2007) van Folkert de Jong. 300 x 800 x 800 cm.

Zou het vanwege ruimtegebrek zijn of toch uit geldzorgen, dat de Britse kunstverzamelaar Charles Saatchi een deel van zijn collectie van de hand doet? Onder de noemer Thinking Big worden op 17 oktober bij Christie’s in Londen vijftig sculpturen en installaties van hedendaagse kunstenaars verkocht, stuk voor stuk immense beelden. De kijkdagen vinden daarom niet plaats in het veilinghuis zelf, maar in een voormalige postsorteerdershal in het centrum van Londen.

En nee, zegt directeur Philippa Adams van de Saatchi Gallery, de opbrengst van de kunstwerken is niet nodig om Saatchi’s scheiding van tv-kok Nigella Lawson te bekostigen. „We zijn al veel langer met deze veiling bezig.” Volgens Adams verkoopt Saatchi een deel van zijn collectie zodat zijn privémuseum gratis toegankelijk kan blijven voor zowel schoolklassen als reguliere bezoekers. „Er komen hier jaarlijks tweeduizend schoolkinderen.”

Thinking Big omvat een keur aan bekende kunstenaars als Berlinde De Bruyckere, Isa Genzken en Rebecca Warren. Tot de topstukken behoren een bed van Tracey Emin, To Meet My Past uit 2002, en een serie gemuteerde sekspoppen van Jake en Dinos Chapman, de zogenaamde Tragic Anatomies uit 1996. Met deze kunstenaars lanceerde Saatchi begin jaren negentig de succesvolle stroming van Young British Artists. Het is opmerkelijk dat hij juist die vroege favorieten nu in de steek laat.

De enige Nederlandse kunstenaar die op de veiling vertegenwoordigd is, is Folkert de Jong. Zijn beeldengroep Seht der Mensch: The Shooting Lesson (2007) werd in 2008 door Saatchi direct van de kunstenaar gekocht en nu dus alweer afgestoten. Opvallend veel van de aangeboden kunstwerken zijn van heel recente datum. Twee beelden van Georg Herold die Saatchi in 2011 bij Contemporary Fine Arts in Berlijn aanschafte, heeft de verzamelaar slechts twee jaar in bezit gehad.

Thinking Big zegt daarom vooral iets over de wispelturigheid van de 70-jarige verzamelaar. De veiling doet weer even terugdenken aan de jaren tachtig, toen de Italiaanse kunstenaar Sandro Chia als jong talent door Saatchi omarmd werd, maar een paar jaar later even genadeloos werd gedumpt. Van Chia hoorde vervolgens nooit meer iemand. Ook de Ierse schilder Sean Scully heeft Saatchi openlijk beschuldigd zijn carrière te hebben verwoest door zijn werk in de jaren tachtig af te stoten. „Het is onjuist om het een verzameling te noemen”, zei Scully over Saatchi’s kunstinventaris „Het is een handelsvoorraad.”

Ook de kunstenaars op Thinking Big zullen de veilingresultaten gespannen afwachten. Uniek aan deze veiling is dat Christie’s vooraf geen schattingen van de waarde van de werken geeft, en bovendien op verzoek van Saatchi geen minimum prijs heeft ingesteld. Saatchi hoopt dat de werken hierdoor bereikbaar zullen worden voor musea en kunstinstellingen. Bij uitzondering accepteert Christie’s dit keer ook betalingen in termijnen. Maar voor de kunstenaars betekent dit gebrek aan een ondergrens ook onzekerheid: het kan zomaar gebeuren dat hun werk voor een bodemprijs wordt verkocht. Het is daarom waarschijnlijk dat galeries die de kunstenaars vertegenwoordigen zullen meebieden, om het gezichtsverlies voor hun kunstenaars zo veel mogelijk te beperken.

De vraag blijft waarom Saatchi de individuele werken niet direct voor een goede prijs aan publieke instellingen aanbiedt, of weggeeft. „Ik ben geen kunstdumper”, beweerde de verzamelaar in zijn autobiografie My Name Is Charles Saatchi and I Am an Artoholic uit 2009. Maar door de kunstwerken over te leveren aan de grillen van de vrije markt verliest hij er willens en wetens iedere controle over.

Thinking Big. Veiling 17 okt bij Christies, 8 King Street, Londen. Kijkdagen 12 t/m 18 okt The Sorting Office, 21-31 New Oxford Street, Londen. Inl: christies.com

    • Sandra Smallenburg