Op zoek naar een ‘verstandiger’ strijd tegen moslimextremisme

De leider van de omstreden English Defense League, vaak in opspraak geraakt wegens geweld en solidair met Wilders, wil voortaan met moslims samen extremisten binnen de islam bestrijden.

Tommy Robinson, de oprichter van de rechts-extremistische English Defense League, is gisteren opgestapt. Hij zegt dat hij de leden van zijn organisatie niet meer onder controle heeft, en noemt straatprotesten, waardoor de EDL groot werd, „niet langer productief”. Ook zijn rechterhand, Kevin Caroll, en enkele anderen zijn opgestapt.

De stap verrast. Niet alleen omdat Robinson zijn aankondiging deed via een persbericht van de islamitische denktank Quilliam, die wordt geleid door een voormalige jihadstrijder. Maar ook omdat hij eerder deze week nog antifascistische bloggers probeerde te intimideren. Hij zou nu echter „een mainstream, verstandige manier” zoeken om moslimextremisme te bestrijden, en daartoe met islamitische leiders willen samenwerken.

De 30-jarige Robinson, wiens echte naam Stephen Yaxley-Lennon is, richtte de EDL in 2009 op in reactie op een demonstratie van enkele moslimextremisten tijdens een thuiskomstparade van Britse militairen in Luton. Hij wilde „de christelijke cultuur, de Engelse manier van leven, en geschiedenis” beschermen. Ironisch genoeg is hijzelf geen Engelsman, maar een Ier.

De organisatie groeide uit tot de grootste protestbeweging van Engeland, met naar schatting 25.000 online sympathisanten en demonstraties waar een paar duizend aanhangers – vooral neonazi’s en voetbalhooligans – op af komen. Die lopen vrijwel altijd op gevechten uit.

Europese bekendheid kreeg de EDL door een demonstratie in Amsterdam waarmee ze Geert Wilders wilden steunen toen deze wegens haatzaaien en discriminatie voor de rechter stond in 2010. De Noor Anders Breivik, die in 2011 77 mensen vermoorde, verwees in zijn manifest naar de EDL. Hij zou een EDL-bijeenkomst hebben bijgewoond en telde onder zijn Facebookvrienden veel EDL-leden.

Robinson wilde de EDL omvormen tot een politieke beweging, maar zonder succes. Ook pogingen om zich te liëren aan de UK Independence Party, de eurosceptische partij van Nigel Farage, liepen op niets uit. UKIP pleit weliswaar voor strengere immigratieregels, maar houdt zich verre van kritiek op de islam, en weert (oud)-leden van de EDL en de eveneens extreem-rechtse British National Party.

Na de aanslag op militair Lee Rigby in Woolwich, eerder dit jaar, liet de EDL van zich horen met demonstraties. Brandbommen op moskeeën werden toegeschreven aan de organisatie, al ontkende Robinson betrokkenheid. Gisteren zei hij: „Als een idioot zijn shirt laat zien, en hij heeft een foto van een moskee met de woorden ‘boem’, dan heb ik het gedaan. Als ik mijn kinderen van school afhaal, kijken andere ouders me aan en veroordelen me daarvoor. Dat is niet waar ik voor sta. Ik wil de revolutie leiden tegen islamfundamentalisme, niet tegen moslims.”