Lagere groei, nu ook in opkomende economieën

Het IMF voorziet broos herstel in Westerse landen en een definitief eind aan de hoge groei in opkomende markten.

Vergeet het ‘nieuwe normaal’, de term die topbelegger Mohamed El-Erian van het Amerikaanse Pimco meer dan vier jaar geleden verzon voor een wereld van lage groei en lage inflatie die uit de financiële crisis te voorschijn zou komen. Nieuw is die situatie al lang niet meer, zodat nu beter gesproken kan worden van een simpel ‘normaal’. Nieuw is wel dat de lagere groei niet alleen meer opgaat voor de Westerse wereld. Terwijl het Internationale Monetaire Fonds (IMF) in zijn jongste World Economic Outlook een bescheiden economisch herstel voorziet voor de VS, de eurozone en Japan, is de meest verrassende bevinding dat ook de opkomende landen hun hoge economische groei niet zullen volhouden.

Enerzijds is die ontwikkeling conjunctureel bepaald: opkomende landen als China, India, Brazilië en ook Rusland leden wel in de eerste fase van de crisis, maar veerden in 2010 verrassend snel op. De groei van de wereldeconomie werd daarna door deze groep aan de gang gehouden, hetgeen bijdroeg aan de emancipatie van de opkomende markten ten opzichte van het Westen.

De verassing, ook voor het IMF, is dat sinds begin dit jaar er nu ook in deze landen sprake is van een aanzienlijke groeivertraging. Die komt deels omdat de stimuleringsmaatregelen door overheden zijn uitgewerkt en verdere acties op dit vlak zouden opbotsen tegen een te hoge inflatie (India) of dreigende overinvesteringen (China). Daarnaast moeten Rusland en Brazilië het nu doen zonder de oplopende grondstoffenprijzen die hun economie mee omhoog tilden.

India zakt ver terug

Maar er is ook een structurele factor. Het IMF constateert ook dat zogenoemde ‘potentiële groei’ in deze groep landen aan het teruglopen is. Dat is de maximale economische groei die duurzaam gehaald kan worden zonder de inflatie aan te wakkeren. Voor Rusland was dat al niet veel: 2,5 procent, maar die schatting is nu verlaagd tot 2 procent. Brazilië gaat terug van 3,2 procent naar 2,8 procent en China van 8,9 procent naar 8 procent. De grote klapper is India, dat van 7,3 procent zakt naar 5,7 procent.

Dat heeft grote gevolgen. Voortschrijdend inzicht in deze schattingen heeft er inmiddels voor gezorgd dat de gedachte omvang van de economie van Brazilië, India en China in 2016 tussen de 8 procent en 14 procent kleiner zal zijn dan eerder werd verondersteld. Geen wonder dat IMF-directeur Christine Lagarde vorige week al sprak van een „transitie in de wereldeconomie van epische proporties”.

En dan moet het ook nog goed blijven gaan met het beleid in het Westen. IMF-chef-econoom Olivier Blanchard zei in een toelichting dat de kans dat de VS eind volgende week geen overeenstemming bereiken over het schuldplafond ziet als een zeer klein risico – maar met forse consequenties. Mocht het inderdaad misgaan dan kan het plotseling terugvallen van de Amerikaanse overheidsuitgaven en de schok voor de financiële markten resulteren in een „recessie of erger”.

Kapitaal stroomt terug naar VS

En dan is er nog het buitengewone Amerikaanse monetaire beleid dat vroeg of laat zal moeten worden ingeperkt. De Amerikaanse centrale bank koopt nu nog elke maand 85 miljard dollar op aan hypotheek- en staatsschuld om de rentevoeten op deze leningen laag te houden. Toen afgelopen zomer werd verwacht dat de ‘Fed’ in september zou aankondigen deze aankopen langzaam af te gaan bouwen bracht dat een forse schok teweeg in de opkomende markten. Kapitaal dat het Westen was ontvlucht op zoek naar hoger rendement in met name Azië, keerde om en stroomde terug.

Van die aankondiging kwam het in september niet, maar eens zal het moeten. „De VS hebben tijd om plannen te maken voor einde van de steunaankopen,” zei Blanchard. Volgens hem moeten ze er nog niet mee beginnen, maar al wel plannen. In een wereldeconomie die dit jaar met slechts 2,9 groeit en volgend jaar wordt verwacht te herstellen naar een groei van 3,6 procent, blijft de situatie precair. En dat is inmiddels eveneens heel normaal geworden.