Dit zijn de drie toekomstscenario’s voor de publieke omroep

Illustratie nrc.next / Yassine Salhine

Televisiekijkers hebben het ongetwijfeld opgemerkt: de spotjes op de publieke omroep waarin een flink aantal bekende Nederlanders zich uitspreekt tegen de aanstaande bezuinigingen. Vandaag protesteren de omroepen op het Malieveld, morgen is er een debat in de Kamer. Wat gaat er gebeuren met de omroepen? Dit zijn de drie toekomstscenario’s.

Staatssecretaris Sander Dekker (Media) schreef maandag in een brief (pdf) dat hij meer reclame bij de omroepen een interessante optie vindt. Dat kan de extra bezuinigingen die het kabinet wil doorvoeren (45 miljoen op de landelijke omroepen, 57 miljoen op de regionale omroepen) compenseren. Daarvoor moet wel een wet worden aangepast waarin staat dat de publieke omroep zich moet onderscheiden van commerciële zenders.

De vraag is of er nog genoeg geld is voor ‘een brede omroep’ voor iedereen, of dat Dekker liever een smalle omroep heeft met uitsluitend programma’s die de commerciëlen niet maken, schrijft mediaredacteur Jan Benjamin vandaag in nrc.next:

Het kabinet weet het niet precies. Tot nu toe is de omroep vooral geschikt als bezuinigingspost. De vorige regering schrapte 127 miljoen euro bij de landelijke omroepen. Met slim politiek spel wisten de omroepverenigingen toen een deel van de mediabezuinigingen van in totaal 200 miljoen af te schuiven op ‘overige posten’ als de Wereldomroep en de omroeporkesten.

In een interview met nu.nl naar aanleiding van de demonstraties zei de staatssecretaris vanmorgen al “geen verrassingen of cadeautjes in de zak” te hebben. Hij zal ze vandaag toespreken op het Malieveld. Hij heeft, zo zegt hij, “geen enkele reden” om aan het bedrag van 45 miljoen extra bezuinigingen te twijfelen.

Lucky tv maakte een parodie op de anti-bezuinigingspotjes van de publieke omroep:

http://www.youtube.com/watch?v=GGp1vMHaN_k

Dekker volgt waarschijnlijk advies commissie

Daarom moet een commissie zich daarover spreken. De Raad voor Cultuur onder leiding van Inge Brakman (oud-voorzitter Commissariaat voor de Media) brengt voor 31 januari een advies uit over het nieuwe bestel. De kans dat het kabinet het advies van deze commissie volgt, lijkt groter dan bij vorige onderzoeken, allereerst omdat Dekker iets voelt voor hervormen. Dit zijn de drie toekomstscenario’s, waar kijkers overigens pas in 2016 iets van merken.

1. Breder
De publieke omroep wordt breder. Het budget is hoger dankzij meer reclame of meer geld van kabelmaatschappijen. De Nederlandse Publieke Omroep (NPO) hoeft geen genres te schrappen. Mogelijk verdwijnt wel het voetbal, want dat wordt onbetaalbaar met publiek geld. Digitaal is de omroep sterk vertegenwoordigd: het web, mobiel, tablets, smart-tv. Overal NOS Nieuws, overal Uitzending gemist. Effecten: marktverstoring neemt toe, de Mediawet moet worden aangepast en de Europese Commissie moet akkoord gaan met de aanpassing van een EU-regel. Ook komt er minder initiatief van commerciële media en komen er minder nieuwe partijen, omdat de publieke omroep de digitale markt beheerst.

2. Smaller
De publieke omroep wordt smaller. De NPO schrapt alle reclame en beperkt zich tot vijf speerpunten: journalistiek, Nederlandstalig drama en documentaire, kinderprogramma’s, kennis en cultuur, evenementen. Er is geen geld meer voor amusement, human interest en sport. De kijkcijfers dalen. Een oplossing: Nederland 1 privatiseren, zoals Frankrijk in 1987 met TF1 deed. Op internet alleen activiteiten die samenhangen met tv of radio, zoals in Duitsland. De publieke omroep marginaliseert.

3. Er verandert niets
De publieke omroep blijft hetzelfde. In financiële zin betekent dat achteruitgang, aldus adviesbureau Boston Consulting Group. Te verwachten gevolgen: het Rijk geeft minder subsidie, reclame-inkomsten dalen, programmabladen verkopen slechter en kijkers kopen minder dvd’s en cd’s. Zonder duidelijke prioriteiten verwatert de publieke omroep

Altijd Wat (een programma van de publieke omroep NCRV) maakte een berekening van de kosten per huishouden:

    • Mirjam Remie