Englert en Higgs winnen Nobelprijs voor Natuurkunde

Theoretische natuurkundigen Englert (links) en Higgs (rechts) op archieffoto uit juli 2012. Ze wonnen zojuist de Nobelprijs voor de Natuurkunde. Foto AFP/ Fabrice Coffrini

De Belgische theoreticus François Englert (80) en de Schot Peter Higgs (84) hebben de Nobelprijs voor de Natuurkunde gewonnen. Dat werd zojuist bekendgemaakt in Stockholm.

Zij hebben de prijs gewonnen voor hun voorspelling, al in 1964, van het Higgsmechanisme en het bijbehorende higgsdeeltje. Het bestaan van het deeltje werd vorig jaar op 4 juli bevestigd door het Europees Centrum voor deeltjesonderzoek, Cern, bij Genêve.

De toelichting van het comité:

The Nobel Prize in Physics 2013 was awarded jointly to François Englert and Peter W. Higgs “for the theoretical discovery of a mechanism that contributes to our understanding of the origin of mass of subatomic particles, and which recently was confirmed through the discovery of the predicted fundamental particle, by the ATLAS and CMS experiments at CERN’s Large Hadron Collider”

Higgs laat weten “overdonderd” te zijn, zo staat in een verklaring op de website van ‘zijn’ University of Edinburgh:

I am overwhelmed to receive this award and thank the Royal Swedish Academy. I would also like to congratulate all those who have contributed to the discovery of this new particle and to thank my family, friends and colleagues for their support. I hope this recognition of fundamental science will help raise awareness of the value of blue-sky research.

‘Gepuzzel over ontvangers’

Onze wetenschapsredacteur Margriet van der Heijden noemt de uitverkiezing niet verrassend:

“Iedereen verwachtte het, maar iedereen zat te puzzelen wie de prijs moest krijgen. Englert deed zijn onderzoek met Robert Brout, maar die is overleden. Brout en Englert publiceerden hun werk krap anderhalve maand voor Higgs. Daarna publiceerden ook Tom Kibble, Gerald Guralnik en Carl Richard Hagen onafhankelijk dezelfde formules, maar zij zijn nu toch buiten de boot gevallen.”

Ze legt nog kort uit wat het Higgsdeeltje en -mechanisme ook weer inhouden:

“Het higgsdeeltje geldt als de kroon op het standaardmodel waarin de bouwsteentjes van alle materie gerangschikt zijn, samen met de krachten die hen tot materie bijeenbinden. Het higgsdeeltje en vooral het bijbehorende Higgsmechanisme beschrijft hoe deze deeltjes hun massa vergaren.”

De bekendmaking van de winnaar of winnaars van de Nobelprijs voor natuurkunde werd ruim een uur uitgesteld. Een dergelijke vertraging is hoogst ongebruikelijk. Normaal gesproken wordt precies op tijd of slechts een paar minuten te laat bekendgemaakt wie de prijs heeft gewonnen.

Het Higgs Boson uitgelegd:

Vorig jaar wonnen kwantumfysici

Vorig jaar kreeg het Frans-Amerikaans duo Serge Haroche en David J. Wineland de prijs voor hun werk in de kwantumfysica. Ze wonnen vanwege hun “baanbrekende experimentele methoden waarmee individuele kwantumsystemen kunnen worden gemeten en gemanipuleerd”.

De wetenschappers vonden een manier uit om lichtdeeltjes te vangen, bestuderen en manipuleren zonder dat ze vernield werden. Een belangrijke stap in de richting van het bouwen van supersnelle kwantumcomputers en kan leiden tot manieren om tijd tot honderd keer nauwkeuriger te meten dan mogelijk is met atoomklokken.

U kunt hier een e-book kopen met een volledig dossier over Higgs, geschreven door wetenschapsredacteur Margriet van der Heijden. Lees hier het interview terug dat zij in 2009 had met Higgs.

    • Frank Huiskamp