Duizend boze kijkers komen protesteren

De publieke omroep demonstreert morgen in Den Haag tegen bezuinigingen. De animo is kleiner en de weerzin groter dan verwacht.

„Zulk een massademonstratie is alleen mogelijk, wanneer er iets geraakt is in de harten van die duizenden en duizenden.” Het was 6 september 1930, het jaar dat ons omroepbestel werd geboren. De AVRO wilde de enige nationale omroep worden, maar de regering koos ervoor de vier zuilen van Nederland – protestants, katholiek, socialistisch en liberaal – ieder evenveel zendtijd te geven. Daarom organiseerde de AVRO een protestdemonstratie en het dagblad Het Vaderland deed verslag: „Van de stations kwamen zij in dichte drommen door de stad. Getooid met de A.V.R.O. vlaggen schikten zij zich zingend in rijen en marcheerden naar Houtrust. Daar heerschte een gezellige drukte op het groene gras.”

Dat waren andere tijden, terug naar de onze. Onder leiding van Jan Slagter van Omroep MAX rukken morgen dertien publieke omroepen eensgezind op naar Den Haag om te demonstreren tegen de extra bezuiniging van 100 miljoen euro die het kabinet oplegt, bovenop de 200 miljoen die al was afgesproken. Daarmee verdwijnt eenderde van het totale mediabudget van 900 miljoen.

Henk Hagoort, bestuursvoorzitter van koepelorgaan NPO: „In het regeerakkoord staat dat de regering gelooft in een brede publieke omroep. Maar tegelijkertijd staat deze bezuiniging erin. Wij wijzen de Tweede Kamer dus alleen op een tegenstelling in het regeerakkoord.” De Tweede Kamer debatteert hierover op donderdag.

In 1930 wilde de AVRO de invoering van het verzuilde omroepbestel voorkomen. In 2013 staan de omroepen juist eensgezind pal vóór dit verdeelde omroepbestel. In 1930 stonden nog 100.000 AVRO-leden in Den Haag. Slagter verwacht morgen zo’n 3.500 mensen op het Malieveld. Van de circa 3.000 medewerkers van de publieke omroep komt eenderde demonstreren. De rest werkt door. Vanuit het hele land rijden vijfentwintig bussen naar Den Haag. Daarvoor hebben zich zo’n duizend boze kijkers gemeld. Zij krijgen een krentenbol, een broodje kaas en een flesje water, betaald uit verenigingsmiddelen.

Slagter zegt dat hij zich „iets heeft vergist” in het aantal mensen dat naar Den Haag wil komen. „Demonstreren zit blijkbaar niet meer in de genen van mensen.” Het wordt meer een manifestatie dan een demonstratie, zegt hij. Henk Hagoort van de NPO spreekt liever van het „aanbieden van een petitie”.

Om demonstranten te lokken, is er volop verstrooiing. Net als in 1930. Toen speelde het orkest De Luistervinken ‘o.m. den eigen marsch’. Dit keer zijn er optredens van Freek de Jonge, Pieter Derks, Tim Knol, Kinderen voor Kinderen en Lenny Kuhr met rapper Keizer. Jan Smit is helaas verhinderd.

De actie wekt weerstand. Commentatoren in de kranten vinden het bijvoorbeeld schandalig dat de omroepmedewerkers, die worden betaald uit publieke middelen, hun werkdag besteden aan actievoeren. „We gaan niet staken”, weerlegt Slagter. „De tv-programma's gaan gewoon door. Als de politie demonstreert, of de brandweer of de buschauffeurs, dan zeurt niemand.” Evert Verhulp, hoogleraar arbeidsrecht aan de UvA: „Het is tamelijk gebruikelijk bij een demonstratie dat de werkgever doorbetaalt. Het kost meer om salaris in te houden. Bijzonder aan deze demonstratie is alleen dat werkgevers en werknemers het met elkaar eens zijn.” Marc Visch van persvakbond NVJ: „Die weerzin komt vooral van de schrijvende pers. Dit is het GeenStijl-sentiment van: ‘Als jullie doodgaan, gaat het met ons beter’. Terwijl álle media gebaat zijn bij pluriformiteit. Ze doen alsof Hilversum een Sodom en Gomorra van exorbitante salarissen is. Terwijl de meesten zich het schompes werken op een tijdelijk contract.”

Heeft de demonstratie zin? Zal de Tweede Kamer zo ontroerd raken door de actie dat de korting wordt geschrapt? Slagter hoopt stilletjes dat dit nog kan gebeuren tijdens onderhandelingen met de oppositie.

De omroepen lobbyen daarom nu vooral bij D66, CDA, SP en GroenLinks. De SP zal een motie indienen om de extra bezuinigingen uit te stellen. Regeringspartij PvdA is gebonden aan het regeerakkoord, maar Slagter koestert de hoop dat de partij nog bijdraait.

„Weinig kans dat die 100 miljoen van tafel gaan”, reageert Kamerlid Martijn van Dam, mediawoordvoerder van de PvdA. Van Dam begrijpt de demonstranten wel: „Dit is ook geen bezuiniging waar ik bij sta te juichen.”

Kamerlid Matthijs Huizing valt hem bij: „Nee. Een demonstratie gaat niet helpen,” Huizing is mediawoordvoerder van regeringspartij VVD en hij vindt de acties sowieso een schande: „De publieke omroep plaatst zich hiermee buiten de samenleving. Iedere Nederlander moet geld inleveren om gezond uit de crisis te komen, dus ook de publieke omroep. Onbegrijpelijk dat ze hiermee op het Malieveld gaat staan.”

    • Wilfred Takken