We maken het de jongens te moeilijk

Tienerjongens moeten omgaan met schoolpleinmacht en vriendinnetjes Best moeilijk, schreef Rosalind Wiseman Haar boek over jongensproblemen is een groot succes in de VS

De schrijfster en jongerenwerker Rosalind Wiseman weet met welke anekdote ze een zaal ouders naar adem moet doen happen. „Een tienerjongen pakt het mobieltje van een vriend af. Hij weet het wachtwoord, en klik.” Wiseman maakt een gebaar voor haar kruis, alsof ze haar broek naar voren trekt. De ouders van de sjieke privéschool in Washington knijpen van spanning in hun iPhones. „Hij stuurt die foto van zijn penis naar een meisje op school. Die gaat naar het schoolhoofd. De jongen ontkent, maar ja: hoe komt het schoolhoofd erachter wiens penis er op die foto staat?”

Later door de telefoon lacht Wiseman erom: „Kijk, ik schets in mijn boekpresentaties echt moeilijke situaties. Mensen snakken gewoon naar zulke concrete voorbeelden. Dan hoor ik uit de zaal, ‘o my god, o my god’. Maar ik praat tenminste echt met jonge mensen en ik vertel alleen wat zij me zeggen.”

Rosalind Wiseman trok de afgelopen jaren langs Amerikaanse middelbare scholen om met honderden jongens te praten. Het resultaat kwam vorige maand uit, het boek Masterminds and Wingmen. Zelf moeder van twee jonge tieners vond ze dat het tijd werd voor een boek over de dwingende normen die tienerjongens ervaren met de ondertitel: ‘Help je zoon omgaan met schoolpleinmacht, kleedkamertesten, vriendinnetjes en de nieuwe realiteiten van de jongenswereld.’

Wisemans boek sloeg in Amerika in als een bom, haar boekpresentaties door het hele land trekken honderden opvoeders. Het boek stond binnen vijf dagen bovenaan de bestsellerlijsten. Eerder was ze succesvol met het boek Queen bees and wannabes, over tienermeisjes, dat verfilmd werd tot Mean Girls.

In haar nieuwe boek beschrijft ze dat jongens de lat voor elkaar minstens zo hoog leggen: hun uiterlijk is erg belangrijk en ze moeten vooral niet gay lijken. Ze beschrijft de sociale omgangsvormen en nieuwe technologie, sociale media, gaming, mobiele telefoons. En Wiseman geeft aan hoe de dwingende hiërarchie binnen jongensgroepen ervoor zorgt dat niemand ingrijpt als de leiders zich misdragen.

Vorig jaar pleegde een 15-jarig meisje in de staat Californië zelfmoord nadat ze seksueel was misbruikt en foto’s van het misbruik online verschenen. Het zijn niet alleen de incidenten, maar ook de cijfers die zorgwekkend zijn, schrijft Wiseman. „We zijn het aan de jongens verplicht om het beter te doen.” Tegenover 100 meisjes met leerproblemen staan 160 jongens. Voor elke 100 vijftien- tot negentienjarige meisjes die zelfmoord plegen zijn er 549 jongens die een eind aan hun leven maken.

Uw boek is een groot succes. Hoe komt het dat tienerjongens zich zo slecht voelen?

„Ik denk dat we het leven voor jongens zo moeilijk mogelijk maken. En als ze dan iets fout doen, worden we boos op ze. Wij ouders maken het ze moeilijk door hun problemen niet te zien. We nemen aan dat het alleen de meisjes zijn die onze aandacht nodig hebben. Ouders denken dat ze hun tienerjongens geen aandacht hoeven geven omdat die schouderophalend zeggen dat het ‘oké’ met ze gaat. En dat jongens zich wel redden, ook al blijkt voor onze ogen dat dat niet zo is.

„Misschien dat mijn boek daarom aanslaat. Omdat mensen zich beginnen te realiseren hoe hoog de prijs is die we betalen als jongens zich zo ellendig voelen en er niet over willen praten. Ik weet zeker we allemaal een goede relatie willen met onze zoons maar dat we niet weten hoe.”

Waar gaat het dan mis?

„Zowel mannen als vrouwen hebben dit stereotype beeld van jongens: dat ze heel makkelijk zouden zijn. Al als vrouwen zwanger zijn van een jongetje horen ze: lekker makkelijk. Tienerjongens zouden niet aan sociale manipulatie doen en ze zouden geen moeilijke gevoelens hebben zoals meisjes. We nemen aan dat jongens niet om zulke dingen geven omdat ze er niet over praten. Dat is niet waar. Het lijkt alsof heel veel mannen zijn vergeten hoe het is om een 14-jarige jongen te zijn.”

U schrijft dat het moeilijk is voor ouders om de jongenswereld te begrijpen, omdat hij zo anders is dan de wereld waarin ze zelf opgroeiden. Waarin?

„Een 16-jarige jongen brengt zijn dagen door met gamen. In spellen als Mindcraft of League of Legends communiceert hij online met zijn tegenspelers. Ouders zien dat niet, die denken dat hij iets alleen doet. Maar alle onderwerpen uit de jongenswereld van vroeger zijn er nog: onderlinge relaties, erbij willen horen en verraad. Het speelt zich alleen ergens anders af. En de ervaringen kunnen tegenwoordig helemaal anders zijn.

„Ouders begrijpen ook niet goed hoe hun tieners met privacy omgaan. Volwassenen denken dat hun kinderen niet om privacy geven. Ze denken dat ze alles online zetten. Dat is echt niet waar. Jongens zijn ongelooflijk voorzichtig over wat ze online posten. Ze zijn veel waakzamer en slimmer dan volwassenen denken. Tieners kunnen dat wat ze willen posten goed verdelen in wat het voor hun ouders betekent en wat voor hun vrienden.”

Jongens in Nederland groeien op met dezelfde games, muziek en technologie als Amerikaanse tieners, maar krijgen vaak lossere regels te horen als het om seks gaat. Zijn de problemen van Amerikaanse ouders met hun tienerjongens universeel?

„Ik denk dat een aantal onderwerpen universeel is. Jongens willen ergens bij horen en ze willen gelukkig zijn. Maar hoe ze dat bereiken verschilt per cultuur. In Amerika vinden we het heel moeilijk om luchtig te doen over seks, ik heb echt respect voor ouders die er goed met hun kinderen over kunnen praten. De bottom line voor mij is dat ouders en kinderen respectvol met elkaar omgaan en echt met elkaar praten. Hoe dat precies gebeurt maakt me niet zo veel uit. Als het resultaat maar is dat die jongens gezonde relaties hebben met de mensen om hen heen en een goede houding als het over seks en intimiteit gaat.”

Rosalind Wiseman: Masterminds and Wingmen, de Britse uitgave is getiteld: Ringleaders and Sidekicks . Een gratis Engelstalige gids voor jongens, The Guide, is te downloaden via rosalindwiseman.com

    • Ilse van Heusden