‘Rode Napoleon’ streed fel voor onafhankelijk Vietnam

Vo Nguyen Giap (1911-2013)

Vrijdag overleed de generaal die de Fransen en Amerikanen uit Vietnam verjoeg.

Vo Nguyen Giap. Foto AFP

Hij werd wel aangeduid als de ‘Rode Napoleon’ en versloeg in 1954 uitgerekend de Franse armée bij Dien Bien Phu, waardoor er een eind kwam aan het Franse koloniale rijk in Indochina. Na een slepende oorlog wist de legendarische Vietnamese generaal Vo Nguyen Giap ook de machtige Amerikanen uit zijn land te werken. Vrijdag overleed hij in Hanoi, op 102-jarige leeftijd.

Giap geldt, naast de vader van de Vietnamese communistische natie, Ho Chi Minh, als de grote held van de lange onafhankelijkheidsstrijd van Vietnam. De scherpzinnige Giap onderscheidde zich niet alleen als militair strateeg, maar ook als politicus en diplomaat. Maar in de ogen van veel Zuid-Vietnamezen, die niets ophadden met het communisme, was Giap een gehate figuur.

Anders dan Ho, die vaak in rafelige kleding verscheen, hield Giap er van zich flamboyant te kleden. Hij inspecteerde zijn troepen regelmatig in een smetteloos wit pak. Een fel contrast met zijn manschappen, die opereerden op rubber sandalen gemaakt van autobanden.

Giap was de zoon van een geletterde boer en ging naar school in Hué, in het midden van Vietnam. Als student organiseerde hij stakingen en sloot zich aan bij het verzet tegen de Fransen. Op zijn negentiende werd hij lid van de verboden communistische partij, en belandde korte tijd in de cel. Na zijn vrijlating werkte hij zich op tot een van de leiders van de communistische partij.

In 1944 vroeg Ho Chi Minh hem de leiding te nemen van de guerrillastrijd tegen de Japanners, die het land toen bezet hielden. Militaire scholing en ervaring had Giap niet, wel was hij een bekwame organisator.

Toen de Japanners waren verdwenen, zette de Vietminh de strijd voort tegen de Fransen. Die bereikte zijn hoogtepunt bij Dien Bien Phu. Daar verraste Giap zijn tegenstanders met een loopgravenoorlog. Ook wist hij met beperkte middelen zware artillerie over steile bergen te laten slepen. Zo konden de Fransen worden omsingeld. Na een slag van 56 dagen viel Dien Bien Phu en was het lot van het Franse gezag in Indochina bezegeld. Nog altijd wordt de strategie van Giap op militaire academies bestudeerd.

Tegen de Amerikanen bediende Giap zich vooral van guerrillatactieken. Via de buurlanden Laos en Cambodja creëerde hij een nieuw bevoorradingskanaal voor zijn troepen, de zogeheten Ho Chi Minh Trail.

De meedogenloze Giap schuwde verbijsterend grote verliezen niet. In totaal kwamen drie miljoen Vietnamese soldaten en burgers om het leven in de strijd tegen de Amerikanen. „Als een natie vastbesloten is in opstand te komen, is ze heel sterk”, was een van Giaps lessen. Reden ook waarom hij in 1979 tegen een Vietnamese bezetting van Cambodja was, nadat zijn leger de Rode Khmer daar had verjaagd.

Giap was toen al op zijn retour. Na Ho’s dood in 1969 werd hij door anderen in de partij geleidelijk aan opzij gedrongen. Maar onder de bevolking bleef de generaal met zijn witte haar zeer geliefd. Hij deinsde er niet voor terug zich tot op hoge leeftijd in het openbaar in gevoelige politieke discussies te mengen, maar veel invloed oefende hij niet meer uit.