Peer review van open access lelijk doorgeprikt

John Bohannon (boven) is ook de oprichter van de Dance your PhD-contest.

Meer dan honderdvijftig wetenschappelijke open access-bladen zijn gruwelijk door de mand gevallen. Kritiekloos accepteerden ze een nepartikel, vol fouten en verkeerde conclusies, dat listig was gefabriceerd door onderzoeksjournalist John Bohannon. Controle door vakgenoten, de zogeheten peer review, gebeurt vaak niet of heel belabberd, concludeerde hij gisteren in zijn onderzoeksverslag in Science.

Bohannon is een bekende journalist die zich er eerder bijvoorbeeld hard voor maakte dat het Amerikaanse leger burgerslachtoffers rapporteert in Irak en Afghanistan. Dit keer wilde hij de kwaliteit van open access tijdschriften testen. Jaarlijks komen er honderden nieuwe, gratis toegankelijke titels op internet bij. Maar waarborgen die de wetenschappelijke kwaliteit wel?

Bohannon zoog een wetenschappelijk artikel uit de duim dat beschrijft hoe een nieuw potentieel middel tegen kanker, afkomstig uit een korstmos, met succes in de reageerbuis was getest op cellen. Het onderzoek was opzettelijk slecht opgezet, vol fouten. Grafieken klopten niet. De conclusie – het middel is effectief in dier en mens – was totaal ongegrond. Eerste auteur was een niet bestaande bioloog (Ocorrafoo M.L. Cobange) werkzaam bij een verzonnen instituut (het Wassee Institute of Medicine in Asmara).

Bohannon zond het nepartikel tussen januari en augustus dit jaar naar 304 open access tijdschriften. Inmiddels hebben maar liefst 157 ervan het stuk geaccepteerd. Daarvan kwam het bij 70 zelfs ongeschonden door de peer review. Tot publicatie kwam het niet, want zodra een acceptatie binnenkwam liet Bohannon het tijdschrift weten dat er een beschamende fout was ontdekt, en trok hij het artikel terug.

Een van de bladen die het artikel accepteerden was het Journal of International Medical Research van de grote Britse uitgever Sage. Wijzigingen in het artikel waren niet nodig, liet de redactie weten. Wel ontving Bohannon een factuur: 3.100 dollar.

Marcel aan de Brugh

    • Marcel aan de Brugh