Niemand de zaal uit tot de moord is opgelost

Kan de populaire serie Baantjer ook op toneel? Als de moord in het theater plaatsvindt en het publiek de dader moet aanwijzen wel. Peter Tuinman speelt De Cock. „Elke keer als hij opkomt, krijg ik kippenvel.”

‘Inspecteur De Cock, met C-O-C-K, en u bent?” De begroeting van de knorrige inspecteur uit de boeken van Appie Baantjer (1923-2010) behoort volgens acteur, schrijver en televisieproducent Peter Römer inmiddels tot ons cultureel erfgoed. Na 73 boeken, een 123 afleveringen tellende televisieserie, een televisiefilm, tour, speurtocht en museum gaat de inspecteur nu ook op onderzoek uit in het theater. De première van Baantjer: De Cock en de moord in het theater is maandag in het Amsterdamse DeLaMar Theater.

Römer schreef de tekst en speelt mee als commissaris Buitendam. Zijn leven is nauw met Baantjer verbonden. Hij produceerde de televisieserie op RTL, waarvoor hij zijn vader Piet Römer (1928-2012) castte als De Cock. Sinds de dood van schrijver Appie Baantjer beheert hij „zijn gedachtegoed” en schrijft hij naast eigen ‘moordromans’ ieder jaar nog twee boeken onder zijn naam. „Ik noem mezelf weleens Baantjers vervanger op aarde”, zegt hij na afloop van een van de eerste try-outs van de voorstelling.

Zijn vader wilde al lang met De Cock het toneel op, zegt Römer. „Het was alleen moeilijk om een geschikte vorm te vinden. Een gewone aflevering in het theater spelen, vond ik een beetje flauw. Het moest wel een meerwaarde hebben ten opzichte van televisie. Door de moord in het theater te laten gebeuren, konden we een nieuwe stap maken. Helaas is het er niet meer van gekomen met mijn vader.”

De Cock en de moord in het theater begint als een normale theateravond, met een liedjesprogramma van de mooie Suzy One. Als er in de coulissen een lijk gevonden wordt, halen theatermedewerkers inspecteur De Cock, zijn assistent Vledder en hoofdcommissaris Buitendam erbij. Niemand mag het theater nog verlaten. In wat volgt, krijgt het publiek een belangrijke rol. „Het publiek bepaalt wie de dader is. Ik laat ze daarvoor dingen zien en horen die Vledder en De Cock niet kunnen weten.” Opdat het publiek echt invloed heeft, schreef Römer vijf verschillende eindes.

In de voorstelling doen geen acteurs uit de televisieserie mee. Vledder (Victor Reinier in de serie) wordt nu gespeeld door Mike Weerts (Voetbalvrouwen, Petticoat). Peter Tuinman speelt De Cock. Römer: „Hij heeft de beroemde rol zelf verder ingevuld, maar refereert ook zeker aan het beeld van mijn vader. Elke keer als hij opkomt, krijg ik weer kippenvel.”

Zelf De Cock spelen was geen optie voor Römer. „Dat zou profaan geweest zijn. Daar was mijn vader te groot voor. Ik zou het nooit gedaan hebben, zelfs al hadden ze me een gouden Rolls-Royce aangeboden.” Toen de producent lang geen Buitendam kon vinden, mailde hij wel: ‘Wanhoop niet, desnoods doe ik het zelf.’ „Ze vroegen me meteen of ik het meende.”

Buitendams bekende uitspraak ‘D’r uit De Cock!’ laat hij al meteen in het begin van de voorstelling vallen. „Die is natuurlijk kenmerkend voor hun relatie en anders gaan de mensen erop zitten wachten.” De voorstelling respecteert ook andere vaste Baantjer-waarden. „Appie Baantjer drukte mij op het hart dat De Cock nooit vloekt, een wapen draagt of vreemdgaat. Daar heb ik me aan gehouden”, zegt Römer.

Het geheim van Baantjer ligt volgens de bewerker aan de meelevende toon. „Uit de pen van Baantjer vloeit gezelligheid en warmte. In tegenstelling tot andere politieseries, gaat het bij Baantjer nooit om spetters bloed, hersenklodders en sperma. Baantjer beschrijft emotionele moorden met veel empathie. Het gaat altijd om karakters en het menselijk onvermogen.”

Om die reden hebben we volgens Römer zijn verhalen in ons hart gesloten. „Baantjer is van ons geworden. Die beroemde mondharmonicatune van Toots Thielemans roept hetzelfde gevoel op als het horen van het volkslied, of het ruiken van Van Nelle-koffie.”

Baantjer in het theater, Niehe Van Lambaart Theaterproducties. 6 en 7 oktober in Theater DelaMar, daarna tournee t/m 22 feb. Inl: niehevanlambaart.nl

    • Joke Beeckmans