De Tea Party gijzelt nu de hele wereldeconomie

Terwijl de Verenigde Staten nog in de ban zijn van de gedeeltelijke sluiting van federale overheidsdiensten sinds maandagnacht, doemt een ingrijpender kwestie op. Rond 17 oktober is de overheid door haar financiële reserves heen en zal er meer geleend moeten worden op de kapitaalmarkt. Op dat moment stoten de VS hun hoofd tegen het schuldplafond, het maximale bedrag dat aan staatsschuld mag uitstaan.

In normale tijden is de periodieke verhoging van dat schuldplafond een hamerstuk in de begrotingspolitiek dat door het Congres soepel wordt afgehandeld. Maar in de gepolariseerde Amerikaanse politiek is het schuldplafond een wapen geworden van de Republikeinse meerderheid Huis van Afgevaardigden tegen de zittende Democratische regering van president Obama. Meer dan 16.699.421 miljoen dollar mag de schuld niet zijn. Het is de federale overheid verboden méér te lenen zonder dat de limiet wordt verhoogd.

Als 17 oktober inderdaad de dag wordt waarop alle overige middelen zijn uitgeput, zullen de VS niet meer aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Bestaande staatsleningen die aflopen worden normaal afgelost door nieuwe staatsleningen aan te gaan. Als die nieuwe leningen niet meer zijn toegestaan, dan kan alleen worden betaald door alle overige staatsuitgaven acuut stop te zetten en afbetaling voorrang te geven. Maar zelfs dat kan onvoldoende zijn. De aflossing van staatsschuld gaat gepaard met piekbedragen van tientallen miljarden dollars tegelijk. De kans dat er tijdens zo’n piek geld tekort is, is reëel.

Al in augustus 2011 dreef het Huis de geplande verhoging van het schuldplafond op de spits, en kwamen de VS dichtbij een technische wanbetaling die het land zijn ‘AAA’ kredietwaardigheidsstatus kostte. Destijds werd een compromis gesloten dat de kwestie over de presidentsverkiezingen van 2012 heen tilde, maar dan wel een begrotingsakkoord eiste op straffe van een harde en automatische korting op de staatsuitgaven, de zogenoemde ‘sequestration’. Die is er inmiddels van gekomen, want een integraal akkoord is er nog steeds niet. De laatste goedgekeurde Amerikaanse begroting stamt van maart 2011.

De huidige stellingenoorlog moet in dat licht worden bezien. De mogelijke schade is enorm. De VS zijn de belangrijkste crediteur van de wereld. De dollar is onbetwistbaar de wereldmunt. Op de financiële markten zijn Amerikaanse staatsleningen de standaard waar de waarde van ontelbare contracten van wordt afgelezen.

Het Amerikaanse ministerie van Financiën noemde donderdag in een speciaal rapport de mogelijke crisis na een Amerikaanse wanbetaling vergelijkbaar of zelfs erger dan die na de val van Lehman in 2008. Obama zelf zei dat als Amerika deze kwestie ‘verknalt’ het dit ook doet voor de rest van de wereld. En namens die rest van de wereld zei IMF-directeur Christine Lagarde dat de kwestie ‘kritiek’ is.

Dat is niet overdreven. De financiële markten roeren zich al enigszins, maar daar overheerst nog steeds het ongeloof, en het idee dat de VS het niet zo ver zullen laten komen. Van president Obama mag niet worden verwacht dat hij toegeeft, omdat het huidige begrotingsconflict is ontstaan doordat de Republikeinen zijn nieuwe, reeds aangenomen en tot aan de hoogste rechter goedgekeurde zorgwet oneigenlijk willen loskoppelen van de begroting.

De Republikeinenzullen moeten buigen. Dat betekent dat de voorzitter van het Huis, de Republikein John Boehner, zich zal moeten losmaken uit de wurggreep waarin het uiterst conservatieve smaldeel de rest van zijn partij houdt. De tijd dringt. Washington mag zijn eigen loopgravenoorlogen voeren. Indirect gijzelt de Tea Party nu de hele wereldeconomie. Dat gaat veel te ver.