Zeilsprookje op zee

Niet slapen, overgeven, gezonde agressie en dan toch de overwinning. Zeiler Simeon Tienpont maakte het mee met de catamaran van Oracle Team USA in de America’s Cup.

Een bulldozer aan het werk bij een kolenmijn in Kentucky. 40 procent van de uitstoot van CO2 in de VS komt door kolen. Het is de meest vervuilende energiebron. Foto AFP

Verslaggever

Een kusje op het carbonfiber van de catamaran van Oracle Team USA, dat had het beestje wel verdiend na een van de meest onvoorstelbare comebacks in de sportgeschiedenis. Niemand die het ziet, dacht zeiler Simeon Tienpont (31). Als boat captain droeg hij zorg voor het materiaal en de systemen van het vaartuig dat tientallen miljoenen dollars heeft gekost. Maar niets bleef bij deze memorabele America’s Cup onzichtbaar: de kus van de Nederlander stond de volgende dag op de voorpagina van The New York Times.

Tienpont was deze week twee dagen terug in Amsterdam. Van Humberto Tan tot Hart van Nederland – iedereen wilde weten hoe hij het zeilsprookje had beleefd. Want wie geloofde vorige maand nog in de kansen van de Amerikaanse catamaran op de Auld Mug, de oudste sportprijs ter wereld (1851) waar eens in de vier jaar om wordt gezeild? De elf zeilers stonden op een 8-1 achterstand en moesten acht races op rij winnen om alsnog tegenstander Nieuw-Zeeland te verslaan. Het ondenkbare gebeurde.

Tienpont was de enige Nederlandse deelnemer aan deze America’s Cup, nadat Dirk de Ridder de boot moest verlaten. Hij werd gediskwalificeerd vóór de eerste race omdat hij stiekem extra ballast aan boord zou hebben gebracht. De boot kreeg twee punten in mindering, wat de comeback nog specialer maakt. Tienpont wil niet over de uitsluiting van De Ridder praten. „Maar het was een ongelofelijke teleurstelling voor ons. Hij is de beste zeiler van Nederland.”

Tienpont vertelt over hoe de bemanning en zo’n 200 technici in de eerste races moeite hadden met het vinden van de juiste balans van de catamaran. Hoe iedereen nachten en rustdagen opofferde om elk detail kloppend te krijgen. Hoe de sterke, tegengestelde karakters aan boord elkaars hoop in leven hielden, en de gezonde agressie. Hoe de inhaalrace ook een fysieke afvalrace werd, waarbij hij na de voorlaatste race alleen nog maar kon overgeven. En hoe het voelde de extreem getalenteerde Nieuw-Zeelanders mentaal te zien breken.

Het gaat steeds sneller

Zijn lichaam is uitgeput, maar zijn hoofd weet het al: de zeilsport is nog niet van hem af. „Dit is verslavend. Ik wil dolgraag nog eens de America’s Cup winnen, of de Volvo Ocean Race varen”, vertelt Tienpont achter een biertje in een Amsterdams café. „Ik leef absoluut mijn droom. Mijn mazzel is dat zeilen net nu een enorme evolutie kent. Het gaat steeds sneller, technisch wordt het steeds ingewikkelder en de sport wordt ook steeds fysieker. Dat wil ik van dichtbij meemaken.”

En dan te bedenken dat Tienpont nooit de ambitie had om professioneel te zeilen. Hij studeerde scheepsbouwkunde en haalde zijn bachelor economie, toen hij de kans kreeg de vooraanstaande Volvo Ocean Race te varen. Hij aarzelde geen moment. Sinds het maandenlange avontuur op de ‘talentenboot’ ABN Amro II in 2005 en 2006 leeft hij van zijn sport.

Maar op de Atlantische Oceaan ervoer Tienpont ook de keerzijde van de sport. Collega en vriend Hans Horrevoets, de ervaren rot tussen de jonge honden, sloeg in mei 2006 overboord en verdronk. Tienpont haalde diens levenloze lichaam uit het water. „Het was ontzettend lastig, maar het heeft me nooit in de weg gezeten bij het zeilen”, zegt hij nu. „Op dit extreme niveau loop je een hoger risico. Maar wij zijn zo goed getraind, dat het risico echt kleiner is dan als je met je buurman naar Engeland vaart.”

Dit jaar was Tienpont in mei opnieuw getuige van een gruwelijk zeilongeval. De Zweedse catamaran Artemis sloeg in een training voor de America’s Cup over de kop. Daarbij verdronk de Britse olympisch kampioen Andrew Simpson. Het leidde tot discussie over de veiligheid van de hightechcatamarans, die met ruim 70 kilometer per uur letterlijk over het water vliegen.

Discussies over veiligheid

Tienpont vergelijkt de zeilklasse met het autoracen in de Formule 1. „We moeten helaas leren van de momenten die mensenlevens hebben gekost. Zeilen op dit niveau heeft strenge regels, waarover steeds wordt gediscussieerd hoe het nog veiliger kan. Besef dat dit geen boot voor de Noordzee is. Soms doen elf zeilers 35 handelingen in twee seconden. Ben je een tiende van een seconde te laat, dan is het foute boel. Dat vergt jaren van training en de juiste omstandigheden. Een Formule 1-auto stuur je ook niet even in de stad naar huis.”

Het spectaculaire karakter van de America’s Cup heeft de zeilsport veel goeds gebracht. Tienpont kreeg duizenden reacties op de overwinning. „De catamarans zijn niet perfect, maar de dure concurrentiestrijd met rechtszaken en protesten over de legaliteit van systemen heeft wel geleid tot de twee snelste boten ooit. Belangrijk was ook dat de kijker het gevoel had dat hij aan boord zat. Alles was te zien: de actie, het schaakspel, de communicatie, de wind en stroming. En dat in het natuurlijke amfitheater van San Francisco Bay.”

Het zal hem vermoedelijk verleiden opnieuw een contract te tekenen bij Oracle, het softwarebedrijf van de Amerikaanse miljardair Larry Ellison, financier van het zeilteam. Maar eerst verhuist hij eind oktober met zijn Spaanse vrouw vanuit San Francisco terug naar Amsterdam. Twee jaar heeft hij bruiloften, begrafenissen en verjaardagen gemist. De komende maanden telt zijn sociale leven – en vooral dat van zijn vrouw.

„Zodra je ouder wordt, is topsport niet alleen meer jouw droom”, zegt hij. „De opoffering van partners is ongelofelijk. De belangrijkste job van mijn vrouw was mij twee jaar lang te voeden. Ik was nooit zo sterk geweest als ik niet elke avond uitgeput op de bank had kunnen neerploffen. Ik heb haar gezegd: de enige die de America’s Cup echt gewonnen heeft, ben jij. Zonder steun van thuis red je het niet. Het is ook zo gaaf dat ik de support krijg van de familie van Hans [Horrevoets]. Hij zou met een grote glimlach op de kade hebben gestaan.”

Toch wil Tienpont het zeilersbestaan niet teveel romantiseren. Hij kent ze wel, de wilde verhalen over zeilers die hun vrouw, huis en baan verloren. „Met mobiele telefoon is het moeilijk leven als een echte zeeman. Sommige zeilers komen direct van de middelbare school en willen nu alles eruit halen. Maar de meesten hebben een achtergrond als scheepswerktuigkundige, of hebben een zeilmakersverleden.”

Tienpont kent als geen ander de voorwaarden voor een leven als profzeiler. Hij wil het Watersportverbond best helpen met promotie van de sport, een van de minst bekeken olympische disciplines. „Als ik nu twaalf jaar zou zijn en de America’s Cup zou hebben gezien, dan zou ik zeiler willen worden. Het begint met talent. Als je dan ook nog zoals ik uit een goed genetisch malletje komt, maak je een goede kans. Maar net zo belangrijk is een hele hoop mazzel. Ik heb een sleutelrol gehad in de America’s Cup, maar liep ook gewoon op het juiste moment voor de juiste voeten.”