We hebben niets aan akkoordjes

Compromissen tussen oppositie en regering lossen de problemen in dit land niet op. Maak radicale keuzes, zoals: ruil de JSF voor banen in de zorg, betoogt Marianne Thieme.

illustratie Tjarko van der pol

Pavlov regeert. Eerst hebben PvdA en VVD elkaar verketterd in de verkiezingscampagne, vervolgens zijn ze gaan regeren zonder werkbare meerderheid in de Staten-Generaal, om er pas bij de eerste Algemene Beschouwingen achter te komen dat hun plannen draagvlak missen. Niet alleen bij het publiek – de NOS peilde dat tachtig procent van de bevolking het beleid als averechts beoordeelt –, maar bij de voltallige oppositie.

Natuurlijk zijn er duiders die een belangrijk onderscheid menen te zien tussen het deel van de oppositie dat een motie van wantrouwen steunde en het smaldeel dat dat niet deed. VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra probeerde de situatie te framen door te spreken van een constructieve en een destructieve oppositie. Feit is dat de voltallige oppositie de kabinetsplannen afwijst.

Een voorspelbare volgende stap is het akkoordencircuit. Partijen die het eerder op een akkoordje gooiden met het lente-, het zomer- en het herfstakkoord, mogen opnieuw door die hoepel springen – hoewel op basis van resultaten uit het verleden niet al teveel garanties voor de toekomst te verwachten zijn.

In het open gesprek waarvoor de oppositiepartijen zijn uitgenodigd op het ministerie van Financiën, heeft de Partij voor de Dieren aangeven dat alleen een radicale koers- wijziging tot oplossing van de huidige problemen kan leiden. Met een uitruil van tegengestelde standpunten lossen we de crisis niet op. Het leidt hooguit tot compromisvorming van zeer beperkte houdbaarheid. Opportunisme in een tijd waarin de kloof tussen burgers en hun vertegenwoordigers al groter is dan ooit.

Waarom zou niet op basis van gezond verstand en partij-overstijgende belangen besloten kunnen worden de JSF in te ruilen voor banen in de zorg, of de Blankenburgtunnel voor nieuwe natuur? Waarom zouden we de arbeid niet betaalbaar kunnen maken en loonbelasting vervangen door een Belasting Onttrokken Waarde? Waarom de doodlopende weg van economische groei niet verlaten en gaan voor duurzame economische ontwikkeling? Moeten er echt nieuwe verkiezingen komen om te kunnen kiezen voor een beleid dat gebaseerd is op mededogen en duurzaamheid?

Radicaal ander beleid

Kiezers hebben er recht op dat hun politieke vertegenwoordigers alles doen om de crisis op te lossen. Niet door te marchanderen over verkiezingsbeloften en idealen, maar door gezamenlijk verantwoordelijkheid te nemen voor radicaal ander beleid.

Het kabinet kan die keuze maken. Groene voornemens van de partijleiders van PvdA en VVD uit het recente verleden bieden daarvoor alle ruimte en er zijn voldoende oppositiepartijen die steun zouden willen geven aan zo’n groen en duurzaam beleid. Willen de regeringsfracties die keuze niet maken, dan is het voortbestaan van deze coalitie onzeker. Compromissen op basis van de nu ingezette koers kunnen hooguit uitstel van executie betekenen en een vertraging in het oplossen van de crisis, terwijl juist daadkracht nu een eerste vereiste is.

De uitnodiging op het ministerie van Financiën van afgelopen maandag was er een zonder agenda. Ik ben er met overtuiging naartoe gegaan, omdat – juist op bijeenkomsten zonder agenda – ruimte kan ontstaan voor nieuwe agendapunten. Andere oppositiepartijen aarzelen terecht om het met hun idealen opnieuw op een akkoordje te gooien in ruil voor gedoogsteun.

De PVV in het torentje en de SGP op de achterbank van de dienstauto van de minister-president hebben weinig opgeleverd in termen van crisisbeheersing of stabiliteit. Het zou een waarschuwing kunnen zijn voor „het constructieve deel van de oppositie”.

Hoed u voor partijen die het op een akkoordje gooien en daarmee de oplossing dwarsbomen waar zo veel slachtoffers van de crisis naar snakken.

    • Marianne Thieme