Kijk naar iemands capaciteiten, niet naar handicap

Arbeidsgehandicapten hebben misschien nog wel het meeste last van onze perceptie, aldus Roebyem Anders.

Klein gebrek geen bezwaar, kopte NRC dinsdag. Op de foto twee gehandicapten: vanuit hun rolstoel lachten ze ons wat ongemakkelijk toe. Mooi, dacht ik, eindelijk aandacht voor ondernemers die door de inzet van mensen met een lichte handicap niet alleen de maatschappij maar ook zichzelf een plezier doen.

Ik had het mis. Het artikel bleek te gaan over hoe goed mensen met een handicap het doen op televisie. Vroeger werden mensen met een aandoening op de kermis tentoongesteld. Daarna werden ze modern weggestopt. En nu moeten ze op tv om ons te entertainen. Dit seizoen telt maar liefst vier programma’s over mensen met gebreken waarin de kijker ‘begint met een fascinatie voor de getoonde misvormingen’, aldus NRC.

Met alle goede bedoelingen lanceerde de VARA in 2011 de soapserie Downistie. Deze serie, die nota bene werd ondersteund door de Nederlandse Stichting voor het Gehandicapte Kind (NSGK), werd afgedaan als een smakeloze en respectloze freakshow.

VARA en NSGK hadden zich verkeken op ons beeld van gehandicapten. Mensen worden er ongemakkelijk van, en dat is onze fout. Het probleem is niet de handicap of aandoening zelf, maar juist onze perceptie, die van ‘gewone’ mensen. Mensen met een beperking of handicap willen gewoon leven, opstaan om te gaan werken, hun eigen geld verdienen. Ze hebben ambities, dromen en potentieel. We moeten ophouden apart tegen ze te doen. Of meelij te hebben. Deze mensen hebben vaak zelf geen probleem met hun beperking, maar pas als anderen dat doen.

De groep is groot: anderhalf miljoen mensen hebben een lichamelijke handicap, daarbovenop zijn nog 1,3 miljoen mensen doof of slechthorend, 78.000 mensen blind en ga zo maar door. Deze grote groep mensen staat aan de zijlijn van de arbeidsmarkt, terwijl velen volop over motivatie en juiste papieren beschikken om aan de slag te gaan.

Een nieuwe lichting ‘sociale ondernemers’, aangesloten bij Social Enterprise NL, ziet dat hier kansen liggen, maatschappelijk én commercieel. ‘Specialisterren’ laat autisten software testen. In het restaurant ‘CTaste’ dienen blinden in het pikkedonker het diner op. Bij het callcenter ‘Annie connect’ krijg je iemand aan de lijn die door zijn of haar lichamelijke beperking niet naar kantoor kan.

Ons bedrijf Zonline zet doven in om zonnesystemen te ontwerpen. Een groep die goed bij ons bedrijf aansluit. Een belangrijk deel van ons werk is het op maat ontwerpen van zonnesystemen. Dit is een precies werkje dat concentratie vergt, terwijl ons kantoor – met bellende experts en helpdesk – juist erg rumoerig is. Doven- en slechthorenden kunnen in dat pandemonium ongestoord hun werk doen. Onze focus op een specifieke groep arbeidsgehandicapten maakt het mogelijk om kosteneffectief aanpassingen in de infrastructuur door te voeren. Zo kan communicatie met doven- en slechthorenden alleen schriftelijk, terwijl overdracht van veel informatie juist altijd mondeling plaatsvond. Inmiddels zijn we volledig op een intern berichtensysteem overgestapt. Positief neveneffect: slordige, mondelinge instructies zijn vervangen door exacte beschrijvingen. Miscommunicaties zijn verleden tijd.

Laat Nederlandse televisiekijkers vooral naar de capaciteiten van mensen kijken, en niet naar hun handicap.

    • Roebyem Anders