Huurders voelen zich door corporaties verraden

De ruzie blijft dezelfde, alleen het strijdtoneel is verplaatst. Trokken huurders en woningbouwcorporaties tot voor kort samen op tegen minister Blok (Wonen, VVD), nu zijn ze vooral boos op elkaar. Inzet: de omstreden verhuurdersheffing, een belasting die corporaties aan het rijk moeten betalen.

Tijdens een congres van corporatiekoepel Aedes stemden de corporaties gisteren in met de heffing, die de komende jaren oploopt tot 1,7 miljard per jaar. Dat geld gaat naar de staatskas. Corporaties mogen als tegenprestatie de huren verhogen. De heffing maakt deel uit van de bezuinigingsmaatregelen van het kabinet.

Het besluit van de corporaties leidt tot woede bij huurders. Hun belangenvereniging de Woonbond vreest dat de huren jarenlang maximaal worden verhoogd om de heffing te betalen. Daar zijn inkomens die geen recht hebben op huurtoeslag de dupe van.

Aanvankelijk streden Aedes en de Woonbond zij aan zij tegen Blok. Ze probeerden de heffing eerst van tafel te krijgen, later te verlagen. Tevergeefs. Blok dreigde corporaties met rigoureuzere maatregelen; ze zouden alleen nog huurwoningen mogen bouwen en beheren voor de laagste inkomens. Daarop sloot Aedes-voorzitter Marc Calon eind augustus het ‘Blok-akkoord’: corporaties staken de strijd tegen de heffing, Blok trekt zijn toekomstplannen voor de sector in.

Hij kon niet anders, vindt Calon. Er is een politieke meerderheid voor de heffing en het kabinet wil de beoogde opbrengsten niet ergens anders zoeken. Calon: „Je kan nee, nee, nee blijven zeggen, maar het wordt toch gewoon ja.” Hij ziet de heffing als een voldongen feit, tenminste, voor de huidige kabinetsperiode. „Daarna praten we weer verder.”

Maar directeur Ronald Paping van de Woonbond voelt zich verraden door Aedes: „Wat moet ik met een partij die achter mijn rug om allerlei dingen doet? Ik voel me belazerd. Zo ga je niet met elkaar om. Wij willen niet aan de zijlijn staan.” In een eigen ledenraadpleging noemde ruim 95 procent van de Woonbond-leden de deal onacceptabel. Calon: „Ook wij balen van de verhuurdersheffing. Maar we hebben onze eigen afweging gemaakt.”

Nog geen anderhalf jaar geleden, mei 2012, waren de huurders en corporaties nog dikke vrienden. Samen met huiseigenaren en makelaars presenteerden ze een gezamenlijk hervormingsplan voor de woningmarkt: Wonen 4.0. Daarin werd de hypotheekrenteaftrek aangepakt, maar gingen ook de huren omhoog.

Van die goede sfeer is niets meer over. „Traditioneel volgen de Woonbond en corporaties elkaar kritisch, maar de relatie is nu echt slecht geworden”, zegt hoogleraar volkshuisvesting Peter Boelhouwer. „Ze staan lijnrecht tegenover elkaar.” Calon gelooft dat de relatie met de huurdersbond te herstellen is: „We hebben gelukkig niet op alle dossiers ruzie.”

Niet alleen de huurders zijn boos op het Aedesbestuur. Ook veel corporaties zijn dat. Ze vinden dat de deal te vroeg kwam, dat eerst de stemming in de Tweede en Eerste Kamer afgewacht had moeten worden. En ze weten niet hoe ze de gevolgen van de heffing aan huurders moeten uitleggen.

Eenderde van hen stemde gisteren dan ook tegen de deal. Dat de rest wel instemde, had vooral te maken met „de rust in tent” die corporaties willen. Dus geen nieuwe plannen uit politiek Den Haag. Ook werd het Aedes-bestuur opgeroepen de komende jaren samen met het ministerie en de Woonbond de betaalbaarheid van de woningen in de gaten te houden.

En de lachende derde? Dat is minister Blok. Maandenlang streed hij tegen een gesloten front van corporaties en huurders. Maar door de deal met Aedes is de heffing ineens een splijtzwam binnen de huursector zelf geworden. Blok heeft aan zijn belangrijkste kabinetsopdracht – het binnenhalen van 1,7 miljard euro – voldaan. En de rotzooi die dat oplevert, mag de sector nu zelf opruimen.