Hij was een ‘mensenmens’. Maar Groningen bleek veel te lastig

De burgemeester van Groningen stopt op 1 november. De functie bleek voor hem te hoog gegrepen. „Dit is verstandig.”

Peter Rehwinkel zei bij zijn aantreden dat hij tot zijn pensioen burgemeester van Groningen zou blijven Foto Hollandse Hoogte

Roeland van der Schaaf, PvdA-wethouder in Groningen, kreeg gisterochtend een telefoontje uit Rabat. Burgemeester Peter Rehwinkel aan de lijn. Hij verruilt op 1 november Groningen voor Barcelona, vertelde hij. Daar gaat hij aan de slag voor een internationale organisatie die gemeenten helpt rampen te bestrijden. En nog geen uur later zette de burgemeester een persbericht op zijn Facebookpagina.

Op en rond het stadhuis is zijn vertrek geen verrassing. Eind april, twee jaar voor het aflopen van zijn ambtsperiode, had de burgemeester al te kennen geven geen nieuwe termijn te ambiëren. „Ik ben blij dat Peter een mooie functie heeft gevonden”, zegt Van der Schaaf. Hoogleraar staatsrecht Hans Engels vindt het „verstandig” dat hij komende maand al vertrekt. „Vanaf het moment dat een burgemeester zegt dat hij weggaat, boet hij in aan macht en aan invloed. Dan moet je in het belang van de stad zo snel mogelijk stoppen.”

Vol enthousiasme begon Peter Rehwinkel (PvdA) in september 2009 als burgemeester in de grootste stad van het noorden. Hij werd in Groningen geboren, studeerde er en is er gepromoveerd in het staatsrecht. Ik ben weer thuisgekomen, zei hij bij zijn installatie. En later: ik blijf dit doen tot aan mijn pensioen. Maar vier jaar later breekt hij die belofte. Als reden gaf hij op: de naderende gemeentelijke herindeling. „Dan verdient de stad een nieuwe bestuurder.”

Het besluit blijkt een vlucht vooruit. De burgemeester had als bestuurder nog niet kunnen overtuigen. Herbenoeming was voor de gemeenteraad geen uitgemaakte zaak. Daarvoor speelden er sinds 2012 te veel kwesties. Tijdens de crisis in het college over de komst van een regiotram had hij „onvoldoende de regie gevoerd”. In de regio schoot hij tekort als crisisbestrijder, bij het hoogwater en toen er in buurdorp Haren rellen uitbraken. Bovendien verspeelde hij zijn relatie met de provincie door slecht getimede eenmansacties.

Neem zijn brief in deze krant over een aardbevingsfonds. „Als we niet oppassen zijn we terug bij Calimero”, kraakte Rehwinkel dit plan van partijgenoot en commissaris van de koning Max van den Berg. Raadsleden reageerden furieus. Hoe haalde de burgemeester het in zijn hoofd een landelijke krant op te zoeken? Waarom was hij niet de Grote Markt overgestoken, het provinciehuis binnengelopen en had hij de commissaris gezegd: Max, we moeten wat bespreken? Onder druk van de gemeenteraad bood Rehwinkel zijn excuses aan. „Ik heb een verkeerde inschatting gemaakt.”

Het kernprobleem, zegt hoogleraar Engels, lag bij de gemeenteraad. Die hebben in de profielschets gevraagd om een „mensenmens” – als reactie op zijn voorganger Jacques Wallage (PvdA). En de Stadjers kregen hun betrokken burgervader. Hij kon luisteren, was in voor een praatje en zette bovendien Groningen op de kaart.

Maar een burgemeester heeft meer rollen te vervullen. Engels: „Die moet bestuurlijk sterk zijn want het aantal taken en bevoegdheden is enorm toegenomen.” Een burgemeester moet ook met zijn vuist op tafel slaan, overwicht hebben in de veiligheidsregio en zijn wethouders inspireren. Jacques Wallage opvolgen was „lastig”, erkent wethouder Van der Schaaf. „Dat was een krachtige burgemeester.”

Peter, zegt de wethouder, heeft als burgemeester „pech” gehad. Hij heeft „niet de kans gehad om van het ambt te maken wat erin zat. De economie zat tegen. Er waren lastige dossiers, er kwam politiek gerommel, ook in de PvdA. En hij zuchtte onder de drukke dorpspomp. Bestuurders zitten hier op elkaars lip: iedereen spreekt over elkaar. Daaronder ging hij meer gebukt dan hij verwacht had.”

Zelf ervoer Peter Rehwinkel zijn ambt het laatste jaar als een zware belasting, vertelde hij deze krant. „Er is altijd wel wat. Ik werk me uit de naad. Als dan ook alles wat je doet in het negatieve wordt getrokken, raakt dat je.” Nu maar hopen dat hij de reacties op zijn Facebookpagina niet spelt. Tussen de felicitaties staat ook kritiek.Gescheld van greppelscheeuwers. Van der Schaaf: „Daartegen moet je als bestuurder een olifantenhuid kweken.”

    • Wubby Luyendijk