Vier vragen over Verhoging van de leeftijdsgrens voor het kopen van tabak (naar 18 jaar)

Een kwart van de jongeren van 16 en 17 jaar is verslaafd aan roken. Dat moet volgens staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, PvdA) binnenkort verleden tijd zijn. Vanaf volgend jaar mogen jongeren onder de 18 jaar geen sigaretten en andere tabaksproducten meer kopen.

De wetswijziging wordt breed gesteund, bleek gisteren in de Tweede Kamer. Alleen D66 en de PVV zijn tegen leeftijdsverhoging. De partijen betwijfelen of de maatregel effectief is voor het ontmoedigen van roken.

Waarom wil het kabinet de leeftijdsgrens verhogen?

Met de wetswijziging wordt de minimumleeftijd voor het kopen van tabak gelijkgesteld met de al eerder verhoogde leeftijdsgrens voor het kopen van alcohol naar 18 jaar. Ook dat gaat op 1 januari in. Zo wordt de boodschap voor jongeren volgens Van Rijn alleen maar duidelijker: voor je achttiende blijf je van sigaretten en drank af.

Bovendien wil de staatssecretaris dat de volgens hem al in gang gezette sociale norm dat „roken niet cool meer is” met deze wetswijziging een steuntje in de rug krijgt. Als je op je achttiende nog niet rookt, slinkt de kans dat je dat nog gaat doen volgens Van Rijn met 80 procent.

Hoe wordt er gecontroleerd?

Door een speciaal op te richten tabaksteam van de Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit (NVWA), dat bestaat uit 45 jonge toezichthouders. Zij gaan toezicht houden in kroegen, supermarkten en andere verkooppunten en geven overtredingen door aan de inspecteurs. Juist jonge mensen zijn volgens Van Rijn voor geschikt, omdat ze niet te veel opvallen.

Toch is er kritiek op de handhaving. Want er zijn zo’n 60.000 verkooppunten in Nederland maar de inspecteurs kunnen maar 900 controles aan. Veel te weinig, vindt SP-Kamerlid Van Gerven. „Zelfs als je het aantal met tien zou vermenigvuldigen.” De kans dat een jongere onder de 16 jaar erin slaagt sigaretten te halen, ligt tussen de 93 en de 100 procent. De SP en ChristenUnie pleiten voor een verlaging van het aantal tabaksverkooppunten naar 1500. Dan zijn sigaretten moeilijker verkrijgbaar en kan er beter worden gecontroleerd. Maar op een Kamermeerderheid en enthousiasme van Van Rijn hoeven deze partijen niet te rekenen.

Dus verkopers kunnen ongestoord hun gang gaan?

Niet helemaal. De staatssecretaris ziet een voorstel van coalitiepartijen VVD en PvdA wel zitten. Zij willen winkeliers die binnen een jaar drie keer sigaretten verkopen aan jongeren onder de 18 jaar een tijdelijk verkoopverbod opleggen. Naast het three strikes you’re out-principe, waarover ook handhaver NVWA positief is, wil van Rijn boetes voor overtredingen verhogen en gelijkmaken aan overtredingen bij alcoholverkoop. Die zijn nu maximaal 1.360 euro, terwijl een tabaksverkoper maximaal 450 euro moet betalen als hij sigaretten aan iemand onder de 16 verkoopt.

En op schoolpleinen? Wordt daar volgend jaar ook niet meer gerookt?

Dat is nog maar de vraag. Een kwart van de schoolpleinen is op dit moment rookvrij, blijkt uit onderzoek van het Longfonds. De verhoging van de verkoopleeftijdsgrens is volgens Van Rijn, die streeft naar 100 procent rookvrije schoolpleinen, een ideaal moment voor scholen om roken te verbieden. Toch gaat hij het niet verplichten, want „dat blijft de verantwoordelijkheid van de scholen”. Er is geen Kamermeerderheid voor een rookverbod op het schoolplein – een betuttelend plan, volgens de VVD.

    • Erik van Rijn