Staat eist van Chinees goed gedrag in vrije tijd

De tijd dat Chinezen van de wieg tot het graf door de staat werden gecontroleerd lijkt grotendeels voorbij. Toch zit het micromanagen van de bevolking diep in de genen van de communisten.

Dat merkt iedereen in deze vakantietijd in China, die begon met een hoop agendagedoe. „Ik weet niet meer wanneer ik wel en wanneer ik niet moet werken, je wordt tureluurs van al die vakantieregelingen”, klaagt Ma Li, die bij een Nederlandse bank in Shanghai werkt.

De ellende begon half september met het driedaagse Midherfst-festival en duurt voort tot na de viering deze week van de 64-ste verjaardag van de Volksrepubliek China. Het Midherfstfestival, gerelateerd aan de stand van de maan, begon op een maandag en eindigde op een woensdag. Ogenschijnlijk een halve week pauze in jachtig China; eindelijk tijd om met kinderen en bejaarde ouders het park in te gaan, familie te bezoeken of uit te slapen. Meer dan twee weken vakantie per jaar heeft geen enkele Chinees en deze vakantiedagen zijn een extraatje.

Maar het plezier wordt voor velen bedorven door de eis van de overheid en het bedrijfsleven dat deze vrije tijd gecompenseerd wordt en wel op de zondag voor het Midherfstfestival en de zondag daarna. Hetzelfde verhaal gaat op bij de viering van de stichting van het voormalige arbeidersparadijs op dinsdag 1 oktober.

‘Het Oosten kleurt Rood’ en andere revolutionaire liederen zingen is op 1 oktober natuurlijk heel mooi, maar het is niet de bedoeling dat de tweede economie van de wereld schade oploopt door verlies van productietijd. Dus moet de verloren tijd worden ingehaald op weekeinden. De zondagse rustdag is in China geen sociaal recht zoals in Europa, de zaterdag ook niet.

Afgelopen zaterdag en zondag moest iedereen aan de slag en dat is komende zondag ook het geval, althans in het bedrijfsleven. Overheidsdiensten, scholen en universiteiten zijn zeven dagen dicht en ambtenaren hoeven geen achterstallig werk in te halen. Kortom idiote regelingen die voor veel chaos en gekanker zorgen in families.

Degenen die niet klagen zijn de winkeliers; de reisbureaus, vliegtuigmaatschappen hoor je ook niet, want de vluchten naar koopparadijzen als Hongkong, Macau en ook Parijs en Londen zitten vol met reislustigen in deze ‘Gouden Week’, zoals de de nationale feestdagen zijn herdoopt.

Chinese reizigers die dan denken te ontsnappen aan de bemoeizucht van de staat vergissen zich. Bij hun ticket krijgen ze een op rijm gesteld gedicht van 128 karakters mee, waarin ze worden gemaand zich in het buitenland „beschaafd” te gedragen en dus niet te spugen op Parijse boulevards, niet te luid te telefoneren in de Britse trein, niet naar de Wallen van Amsterdam te gaan en niet te klagen als een westers restaurant geen Chineestalige kaart heeft.

Directe aanleiding voor deze bemoeizicht is de golf aan negatieve publiciteit over voordringende, klagende, schreeuwende en onbeschofte Chinezen en een incident met een Chinese tiener in Egypte. Hij bekladde de Luxortempel met de tekst ‘Ding Jinbao was here’. De jongen uit Nanjing is vervolgens op het Chinese internet verbaal gemolesteerd totdat zijn ouders nederig verontschuldigingen aanboden aan China en Egypte, in die volgorde.

Zelfs de Chinese viceminister Wang Yang ging diep door het stof. „Het ligt aan de kwaliteit van hun opvoeding, deze ongeciviliseerden maken lawaai, spugen op straat en beschadigen toeristische attracties, en zij negeren rode stoplichten”, zei hij bij de presentatie van het vakantiereisadvies. Het vreemde is hoe snel je je in China zelf deze door de traditionele medicijnmannen aangeprezen heilzame gewoontes eigen maakt. Deze week in Amsterdam moet ik opletten in de tram niet de luchtwegen te zuiveren om op de stoep van het Rokin geen ferme kwat te deponeren. Toch in het vliegtuig het advies op rijm maar eens goed bestuderen.

    • in Shanghai
    • Oscar Garschagen