‘Soldaten Kenia plunderden winkels Westgate’

Er rijzen steeds meer vragen over de terreuraanval op het Keniaanse winkelcentrum Westgate.

Paramilitaire politiecommando’s, zaterdagmiddag 21 september na het begin van de terreuraanval. Deravage in Westgate, afgelopen maandag gefotografeerd. Foto’s AP, AFP.

De terroristen zijn zoek, het Rode Kruis heeft nog een lijst van dertig vermiste personen (naast de 67 getelde doden) en soldaten hebben geplunderd. Ruim anderhalve week na het begin van de door de Somalische terreurgroep Al Shabaab opgeëiste gijzelingsactie in het winkelcentrum Westgate in de Keniaanse hoofdstad Nairobi zijn er nog steeds meer vragen dan antwoorden. Het wordt steeds duidelijker dat de bevrijdingsactie van politie, paramilitaire veiligheidstroepen en leger klungelig verliep, zonder coördinatie.

De meest beschamende berichten betreffen plunderingen door Keniaanse soldaten, net zoals begin augustus gebeurde na de grote brand op de internationale luchthaven van Nairobi.

Bronnen melden dat op beelden van bewakingscamera’s in het winkelcomplex is te zien hoe paramilitaire elitetroepen van de zogeheten GSU (General Service Unit) Recce eenheid zaterdagmiddag de aanvallers in Westgate tegemoet traden. Een „dappere” rol speelden ook vrijwilligers van de zogeheten Krishna Squad, die onmiddellijk na het begin van de aanval naar het winkelcentrum gingen en daar als eersten aanwezig waren. Het Krishna Squad beveiligt doorgaans crematies en religieuze plechtigheden in de uitgebreide Zuid-Aziatische gemeenschap in Nairobi.

Volgens de bronnen hadden de paramilitairen de situatie in Westgate zaterdag al bijna onder controle toen reguliere soldaten van het Keniaanse leger arriveerden. Er ontstond kennelijk ruzie met de troepen van GSU Recce, waarbij ten minste één officier van die eenheid werd gedood. De elitetroepen werden weggezonden. Op bewakingscamera’s is te zien hoe soldaten een drankvoorraad aan diggelen schoten en aan het plunderen sloegen. Onder andere koelkasten werden in legervrachtwagens geladen.

Sinds begin deze week mogen eigenaren hun winkels in Westgate inspecteren. Velen troffen de schappen aan, ontdaan van juwelen en horloges. Ook bleken dure mobiele telefoons uit een winkel verdwenen. De goedkope modellen waren onaangeroerd gelaten.

Het grootste mysterie is hoe een onbekend aantal gijzelhouders kon ontsnappen. Volgens sommige berichten waren er minder aanvallers dan de tien tot vijftien waarover eerder werd gesproken. Het vermoeden groeit dat ze zijn ontsnapt door een tunnel die tot een paar honderd meter buiten Westgate loopt. De Keniaanse minister van Binnenlandse Zaken, Joseph Ole Lenku, heeft dit ontkend. Ook heeft hij gezegd dat toen elitetroepen zaterdagmiddag Westgate binnenvielen, enkele uren na het begin van de terreuractie, er zich geen gijzelaars meer in het complex bevonden.

Mogelijk liggen er nog terroristen onder het puin van het ingestorte winkelgebouw. De regering zegt negen gijzelhouders of handlangers te hebben gearresteerd, allen buiten Westgate. Maar nadere bijzonderheden werden niet gegeven. Zaterdagmiddag al vertelden bevrijde gijzelaars dat zij hadden gezien hoe enkele aanvallers zich omkleedden en het gebouw uitliepen.

De bevrijdingsactie stond onder leiding van David Kimaiyo, het hoofd van de Keniaanse politie. „Er bestond geen enkel plan hoe de bevrijdingsoperatie aan te pakken”, zegt een Keniaanse veiligheidsexpert die anoniem wil blijven. „De aanwezige eenheden coördineerden hun acties niet.”

De laatste achtergebleven gijzelhouders verschansten zich zaterdagavond achter kogelvrij glas van een bank of van het casino op de begane grond. Met een granaatwerper wisten militairen deze schuilplaats te vernietigen. Wat er daarna gebeurde, is onduidelijk. Volgens eerdere verklaringen van minister Lenku staken de gijzelhouders matrassen in brand en door deze brand zou op maandag een deel van het dak en drie verdiepingen zijn ingestort. Een andere verklaring is dat soldaten een gijzelnemer wilden afleiden en een granaat afvuurden die per ongeluk een pilaar van het gebouw raakte. Grote vraag is of Lenku’s verklaring juist is dat er op dat moment geen gijzelaars meer in het gebouw waren.

    • Koert Lindijernairobi