Sigaretten verkopen aan jongeren wordt gevaarlijk voor winkeliers

Volgend jaar mogen alleen personen van 18 jaar of ouder sigaretten kopen. Winkeliers die drie keer in het jaar de regel overtreden, krijgen een verkoopverbod.

Foto ANP

Een kwart van de jongeren van 16 en 17 is verslaafd aan roken. Staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid, PvdA) wil dat verminderen. Vanaf volgend jaar mogen jongeren onder de 18 jaar geen sigaretten en andere tabakswaren meer kopen. De wetswijziging wordt breed gesteund, bleek gisteren in de Tweede Kamer. Alleen D66 en de PVV zijn tegen.

1 Waarom wil het kabinet juist nu de leeftijdsgrens verhogen?

Met de wetswijziging wordt de minimumleeftijd voor het kopen van tabak gelijkgesteld met de al eerder verhoogde leeftijdsgrens voor het kopen van alcohol naar 18 jaar. Ook dat gaat op 1 januari in. Zo wordt de boodschap voor jongeren volgens Van Rijn alleen maar duidelijker: voor je achttiende blijf je van sigaretten en drank af. Bovendien wil de staatssecretaris dat de volgens hem al in gang gezette verandering van de sociale norm dat „roken niet cool meer is” met deze wetswijziging een steuntje in de rug krijgt. Als je op je 18de nog niet rookt, slinkt de kans dat je dat nog gaat doen met 80 procent, volgens Van Rijn.

2 En hoe wordt dat gecontroleerd?

Onder meer door een nieuw tabaksteam van de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit, dat bestaat uit 45 jonge toezichthouders. Zij kunnen signaleren welke kroegen, supermarkten en andere verkooppunten zich niet aan de leeftijdsgrens houden en geven dit door aan de inspecteurs van de NVWA. Juist jonge mensen zijn hier volgens Van Rijn voor geschikt, omdat ze niet te veel opvallen. Toch is er kritiek op de huidige en toekomstige handhaving. Want er zijn zo’n 60.000 verkooppunten in Nederland, maar in 2012 werden slechts 900 controles door de bestaande inspecteurs uitgevoerd. Veel te weinig, vindt SP-Kamerlid Henk van Gerven. „Zelfs als je het aantal met tien zou vermenigvuldigen.” De kans dat een jongere onder de 16 jaar – de huidige leeftijdsgrens – er in slaagt sigaretten te halen, ligt volgens de Monitor tabaksverstrekking jongeren tussen de 93 en de 100 procent. De SP en de ChristenUnie pleiten voor een forse verlaging van het aantal verkooppunten naar 1.500. Dan zijn sigaretten moeilijker verkrijgbaar en kan er beter worden gecontroleerd. Op een Kamermeerderheid hoeven deze partijen niet te rekenen.

3 Dus verkopers kunnen ongestoord hun gang gaan?

Niet helemaal. De staatssecretaris ziet een voorstel van coalitiepartijen VVD en PvdA wel zitten. Zij willen winkeliers die binnen een jaar drie keer sigaretten verkopen aan jongeren onder de 18 jaar een tijdelijk verkoopverbod opleggen. Behalve dit three strikes you’re out-principe, waarover ook handhaver NVWA positief is, wil Van Rijn de boetes voor overtredingen verhogen. Die worden even hoog als die voor alcoholverkopers: maximaal 1.360 euro. Een tabaksverkoper hoeft nu nog maximaal 450 euro te betalen als hij sigaretten aan iemand onder de 16 jaar verkoopt.

4 En op schoolpleinen, wordt daar volgend jaar ook niet meer gerookt?

Dat is nog maar de vraag. Een kwart van de schoolpleinen is op dit moment rookvrij, blijkt uit onderzoek van het Longfonds. De verhoging van de verkoopleeftijdsgrens is volgens Van Rijn, die streeft naar 100 procent rookvrije schoolpleinen, een ideaal moment voor scholen om roken op schoolpleinen te verbieden. Toch gaat hij dit niet verplichten, want „dat blijft toch echt de verantwoordelijkheid van de scholen”. Er is geen Kamermeerderheid voor een rookverbod op het schoolplein. De VVD vindt zoiets betuttelend.

    • Erik van Rein