Ruimtepuin en tranen in 3D

In Gravity komen astronauten door het Kessler-syndroom in de problemen 3D-pionier James Cameron roemt het visuele spektakel

Filmrecensent

Regisseur James Cameron noemt Gravity „de beste ruimtefilm ooit gemaakt”. Eindelijk een film met digitaal 3D zoals Cameron dat voor ogen stond met zijn pionierswerk in Avatar. Regisseur Alfonso Cuarón raakte als kind gefascineerd door de ruimtefoto’s die in 1968 vanuit Apollo 8 werden gemaakt – ongetwijfeld de reden dat zijn film ver afstaat van het soort sciencefiction waarin monsters het op een ruimtebemanning hebben voorzien.

Het verhaal van Gravity, over loslaten en wedergeboorte, wordt in gang gezet door het zogeheten Kessler-syndroom. NASA-consulent Donald J. Kessler beschreef in 1978 het onvermijdelijke moment waarop de hoeveelheid ruimteafval zo groot wordt dat er een kettingreactie ontstaat, waarbij bijvoorbeeld de handschoen die astronaut Ed White in 1965 verloor in botsing komt met een ruimteveer. De kans is groot dat van dat ruimteveer dan ook weer stukjes afbreken die op hun beurt botsen met satellieten of spaceshuttles. In Gravity overkomt dit Ryan Stone (Sandra Bullock) en Matt Kowalsky (George Clooney), twee astronauten die aan de Hubble-telescoop werken.

Als hun pendel getroffen wordt door rondvliegend ruimteafval, moeten ze om te overleven naar het relatief nabije International Space Station (ISS) zien te komen. Een missie die niet alleen bemoeilijkt wordt door de grote kans op meer ongelukken met ruimtepuin, maar ook door beperkte zuurstof. Het ISS draait in 92 minuten om de aarde, voor Cuarón aanleiding zijn film precies die lengte te geven. Je probeert realistisch te zijn of niet.

De staat van gewichtloosheid waarin de astronauten verkeren, oogt buitengewoon overtuigend. Sowieso is Gravity een triomf van visuele effecten – geen wonder dat James Cameron er de loftrompet over steekt. Cuarón en zijn vaste cameraman Emmanuel Lubezki combineren bij binnenopnames de gezichten van de acteurs met digitaal gecreëerde lichamen en bij buitenopnames acteurs die aan kabels voor een greenscreen zweven met later toegevoegde computereffecten. Ook gebruiken ze robots uit de auto-industrie en speciale harnassen om Bullock gewichtloos te laten rondzweven, naast allerlei andere, state-of-the-art-technieken. Het resultaat is bij vlagen adembenemend, ook omdat de 3D-effecten van Gravity voor de verandering iets toevoegen aan de kijkervaring. Omdat Cuarón bovendien vasthield aan zijn stijl waarin lange, (schijnbaar) ongemonteerde camera-instellingen de norm zijn – zo duurt het openingsshot 13 minuten – ontstaan hypnotiserende beelden waarbij de camera even traag door de kosmos zweeft als de personages. Clooneys aansporing aan Bullock om eens goed naar de magnifieke zonsopgang boven de aarde te kijken, is natuurlijk eigenlijk gericht aan de toeschouwer. Het uitzicht mag er inderdaad zijn.

Hoewel de wow-factor groot is, blijft Gravity meer een film die je oppervlakkig bewondert dan diep in je hart sluit. Zo geven de scenaristen (Cuarón en zijn zoon) Ryan een trauma mee dat de film onnodig sentimenteel maakt. De door haar geplengde tranen komen tot twee keer toe in 3D op de toeschouwer af, een staaltje effectbejag dat misstaat.

    • André Waardenburg