Goed geïnformeerd chroniqueur van Koude Oorlog

Tom Clancy (1947-2013)

De thrillergigant had goede contacten bij het Amerikaanse leger. Zijn naam werd een merk.

Foto AP

Tom Clancy hield van details. Veel details. Het lezen van de dinsdag overleden thrillergigant vereist het verstouwen en waarderen van wagonladingen technische en tactische feiten over wat het internationale militair-industrieel complex, in kongsi met schimmige geopolitieke machinaties, allemaal vermag.

Het deerde zijn lezers niet. Die maakten de auteur van ontegenzeggelijk spannende thrillers als The Hunt for Red October, Patriot Games en The Sum of All Fears tot een van de succesvolste schrijvers over de koude oorlog en het post-9/11-tijdperk. De militaire en spionageactiviteiten in die hectische tijden werden door hem uitputtend en plausibel beschreven, goed geïnformeerd door zijn contacten bij het Amerikaanse leger en inlichtingendiensten.

Zijn protagonist, CIA-analist Jack Ryan, werd in de succesvolle – maar door Clancy vaak verfoeide – verfilmingen van zijn werk gespeeld door Alec Baldwin, Harrison Ford en Ben Affleck. In boekvorm weet en vertelt Ryan zoveel over zijn vak dat de lezer al snel geblinddoekt een ‘onderzeeër van de Typhoon-klasse’ kan bedienen – en het ding desnoods zelf kan bouwen. Het was zowel de kracht als de zwakte van Clancy’s boeken: ze doen allemaal bijzonder authentiek aan maar de grens tussen roman en cursusboek is vaag. De details die hij niet in romans kwijt kon, verwerkte hij in non-fictieboeken over militaire strategie en materieel. Zijn kennis van de materie was soms onrustbarend helderziend: in Debt of Honor uit 1994 crashen terroristen een passagiersvliegtuig in het Amerikaanse Congres.

Clancy’s dood, op 66-jarige leeftijd in zijn geboortestad Baltimore, betekent niet zijn einde als auteur. Tom Clancy is welbewust een merk geworden, een thrillerfabriek; veel van zijn boeken worden inmiddels geschreven door co-auteurs. Zijn faam en vermogen gebruikte hij als basis voor Red Storm Entertainment, producent van hooggewaardeerde en trendsettende videogames als Rainbow six en Ghost recon, in 1996 door Clancy opgericht samen met een Britse onderzeebootkapitein. Red Storm leverde Clancy, net als zijn boeken, een fortuin op. De door zijn werk geïnspireerde games hebben, net als de verfilmingen, het voordeel van verminderde oeverloosheid. In december verschijnt een nieuwe verfilming, Jack Ryan: Shadow One, geregisseerd door Kenneth Branagh.

Clancy’s beste boek blijft zijn debuut The Hunt for Red October, over de kapitein van een geavanceerde Sovjet-onderzeeër die wil overlopen naar de VS. Het werd door Ronald Reagan, die het als kerstcadeau kreeg, geplugd. „My kind of yarn”, prees de president, net als Clancy een veteraan van de Koude Oorlog.

    • Robert Gooijer