De aftakeling van Berlusconi

Heer en meester in de Italiaanse politiek wás Silvio Berlusconi al niet meer. Maar op wonderbaarlijke wijze had de oud-premier zich na de verkiezingen begin dit jaar wel weer in een sleutelpositie weten te manoeuvreren. Er bleek geen regering te formeren zonder deze in schandalen en rechtszaken verstrikte zakenman-politicus en zijn partij. En die partij, dat was vooral een vehikel om zijn eigen politieke, en zonodig ook juridische belangen te beschermen.

Sinds gisteren is dat voorbij. Hoe het ook verder gaat met Silvio Berlusconi, nu een deel van zijn eigen partij hem heeft getrotseerd is het laatste restje van de betovering rond ‘Il Cavaliere’ verbroken. Zelfs zijn voormalige rechterhand en ooit beoogd opvolger, vicepremier Alfano, was niet meer bereid hem te volgen.

Daarmee was Berlusconi’s poging om de regering-Letta ten val te brengen tot mislukken gedoemd. Toen de ooit zo machtige leider dat inzag, haalde hij bakzeil en sprak hij alsnog zijn steun voor de regering uit. Nu heeft Berlusconi wel vaker een grote politieke draai gemaakt als dat zo uitkwam. Maar deze keer werd hij er toe gedwongen door een opstand in eigen kring. De aftakeling van zijn politieke machtspositie kwam daardoor genadeloos aan het licht. Morgen volgt mogelijk zijn schorsing als senator. Op 15 oktober gaat zijn gevangenisstraf van een jaar voor belastingfraude in, die hij op grond van zijn leeftijd naar verwachting thuis mag uitzitten.

Als de vernedering van gisteren het politieke einde van Berlusconi inluidt, is dat een late maar welkome ontwikkeling. Maar daarmee is Italië nog niet verlost van zijn stijl van politiek bedrijven, van de corrupte vermenging van financiële en politieke belangen die hij belichaamt. Ook zit Italië nog opgescheept met een kiesstelsel, dat de vorming van stabiele regeringen in de weg staat.

Voor Italië is het van groot belang dat het plan om de jonge regering-Letta alweer te laten vallen nu is mislukt. Het is hoopgevend dat een aanzienlijk deel van Berlusconi’s partijgenoten in het parlement de stabiliteit van land en regering belangrijker vond dan loyaliteit aan hun leider. De wankele coalitieregering van Letta heeft tot nu toe steeds moeten functioneren onder de dreiging dat Berlusconi haar ieder moment uit persoonlijke motieven ten val kon brengen. Nu blijkt de basis toch iets steviger.

Ook voor de eurozone is dat goed nieuws. Het prille herstel van de Europese economie was niet gebaat bij nieuwe instabiliteit en weer verkiezingen in dit belangrijke land. Letta staat nu iets sterker om de hervorming van de Italiaanse economie door te zetten. Hij moet snel profiteren van het feit dat Berlusconi als dwarsligger is uitgeteld.