Word je vaker mishandeld, dan word je eerder crimineel

Marokkaans-Nederlandse jongens plegen relatief vaak geweldsdelicten. Geweld thuis speelt een rol.

Marokkaans-Nederlandse jongens worden drie keer zo vaak mishandeld door hun ouders als autochtone jongens. Deze kindermishandeling is een van de verklaringen voor de oververtegenwoordiging van Marokkaans-Nederlandse jongens in de criminaliteit. Dat stelt victimologe en kinderpsychologe Esmah Lahlah in haar net verschenen proefschrift.

Wat ontdekte u?

„Bijna een op de vijf autochtone jongens vertelde als kind te zijn mishandeld. Bij Marokkaans-Nederlandse jongens was dat een op de drie. Een op de vijf Marokkaans-Nederlandse jongens was seksueel misbruikt door een familielid, bij autochtone jongens meldde een op de twintig dat. Bijna de helft van de Marokkaans-Nederlandse jongens was getuige geweest van geweld tussen hun ouders, bij autochtone jongens was dat nog geen een op de vijf.”

Wat verstaat u onder kindermishandeling?

„Ik heb het over serieus geweld, waarbij een kind naar de grond gestompt wordt, of hard geslagen. Een corrigerende tik of een pak voor de broek heb ik buiten het onderzoek gehouden.”

Welke jongens heeft u ondervraagd?

„We hebben 477 jongens tussen de 15 en de 18 jaar geworven op middelbare scholen en via de reclassering. De 113 jongeren die we via de reclassering vonden, zijn niet representatief voor de hele groep Marokkaans-Nederlandse jongens. Maar we wilden jongens vragen stellen die ook echt iets op hun kerfstok hadden. Alle jongens vulden anoniem een vragenlijst in.”

Waarom onderzocht u of de jongens als kind mishandeld waren?

„We weten uit allerlei onderzoek dat kinderen die in hun jeugd zijn mishandeld een grotere kans hebben later zelf ook geweld te gebruiken. Er was alleen geen onderzoek naar de relatie tussen kindermishandeling en delictgedrag van Marokkaans-Nederlandse jongens.”

Er zijn toch ook veel andere verklaringen voor crimineel gedrag?

„Zeker. Het is bekend dat werkloosheid, armoede, schulden en gebrek aan perspectief de kans op geweldsdelicten verhoogt. Als binnen een bepaalde cultuur geweld wordt gezien als mannelijk gedrag, is het voor jongens en mannen die in die cultuur leven ook makkelijker om geweld te gebruiken.

„Als jongens een minder warme band met hun ouders hebben, en zich niet gesteund voelen, is de kans dat ze later gewelddadig delictgedrag vertonen groter dan voor jongens die wel een warme band met hun ouders hebben. Maar deze factoren verklaren onvoldoende het relatief veel voorkomen van geweldsdelicten bij Marokkaanse jongens.”

Zegt u dat Marokkaans-Nederlandse jongens zoveel vaker gewelddelicten plegen omdat ze mishandeld zijn?

„Nee. Maar het is wel een belangrijke factor. Echter: geen enkele factor alléén is de verklaring.

Vinden Marokkaanse ouders dat het slaan van een kind bij de opvoeding hoort?

„Dat wordt vaker gezegd. Met de resultaten van mijn onderzoek in de hand kan je denken dat de etnische achtergrond een risicofactor is voor kindermishandeling. Maar dat is niet zo.

„Wel komt onder Marokkaans-Nederlandse gezinnen armoede en werkloosheid vaker voor, en daardoor is de kans op kindermishandeling weer groter. En dan is de kans op gewelddadig gedrag later weer groter. Alles hangt met elkaar samen.”

Hoe moeten we omgaan met het delinquente gedrag?

„Alleen straffen, en nog harder straffen, heeft weinig zin als je niet kijkt naar de achterliggende oorzaken. Dat geldt voor alle jongens, of ze nu een Nederlandse of Marokkaanse achtergrond hebben.

„Als ze getraumatiseerd zijn in hun jeugd, is het goed om te proberen hen te helpen. Het onderzoek laat ook zien hoe belangrijk het is om kindermishandeling aan te pakken en, liever nog, te voorkomen.”

    • Sheila Kamerman