Veelpleger naar school in plaats van de cel

Jongeren van twaalf tot drieëntwintig jaar kunnen straks van de rechter verplicht onderwijs opgelegd krijgen als strafmaatregel. Staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) heeft daarover vandaag een wetsvoorstel naar onder andere de Raad van State gestuurd ter advies.

Het voorstel is bedoeld voor jongeren die veelvuldig relatief lichte delicten plegen, zoals winkeldiefstal of vandalisme. Zij hebben vaak geen werk en zijn vroegtijdig van school gegaan. Met deze zogeheten ‘terbeschikkingstelling aan het onderwijs’ moeten zij weer een „positieve draai aan hun leven geven”, schrijft de staatssecretaris. Het automatische verband zoals dat nu bestaat tussen recidive en het gebrek aan een diploma moet hiermee volgens de staatssecretaris worden verbroken.

Rechters kunnen de jongeren straks tot maximaal twee jaar verplicht onderwijs opleggen, als dat nodig is in combinatie met andere maatregelen zoals een contactverbod, gebiedsverbod of een meldingsplicht. De reclassering begeleidt de jongeren, samen met de school en voor jongeren tot achttien jaar ook de Kinderbescherming. Als de veroordeelde jongeren zich niet aan de regels houden, meldt de reclassering dat aan het Openbaar Ministerie en zal alsnog jeugddetentie volgen.

Het ministerie verwacht dat rechters deze nieuwe maatregel jaarlijks aan ongeveer 375 tot 500 jongeren zullen opleggen. Nu kunnen rechters onderwijs wel als aanvullende voorwaarde opleggen, maar niet als zelfstandige ‘straf’. En met dit wetsvoorstel wordt ook een nieuwe onderwijsverplichting in het leven geroepen, naast de ‘gewone’ leerplicht die al bestaat voor jongeren.

Staatssecretaris Teeven voert hiermee het idee uit van Tweede Kamerlid Ahmed Marcouch van coalitiegenoot PvdA. Die deed al in 2010 het voorstel om jeugdige veelplegers ter beschikking te stellen aan het onderwijs. In het regeerakkoord was de terbeschikkingstelling ook opgenomen.

Marcouch zegt in een reactie dat hij liefst nog verder zou gaan dan het plan waar Teeven nu mee komt. „Ik vind dat we ook de mogelijkheid moeten scheppen om jongeren in een gesloten setting tot onderwijs te dwingen.” Voor jongeren die voor zwaardere vergrijpen zijn veroordeeld, is dat al wel mogelijk. Zij krijgen een zogeheten PIJ-maatregel opgelegd; jeugd-tbs, waarbij ze ook scholing krijgen.