Tieners bedenken ambulance-app en bananenschillenplastic

Een zaklamp die werkt op de warmte van een hand. Een app die hulpdiensten ruimte geeft in druk verkeer. Plastic uit bananen. En een krachtige methode om antivirale middelen op het spoor te komen. Dat zijn winnaars van de Google Science Fair, een wedstrijd voor jeugdige uitvinders.

In januari begon de competitie met duizend kandidaten van overal ter wereld. Vorige week kwamen vijftien finalisten bij elkaar in het hoofdkwartier van Google in Californië, en werden de winnaars bekendgemaakt.

In de leeftijdsgroep van 13 en 14 jaar won Viney Kumar uit Australië met een manier om te voorkomen dat ambulances en brandweerwagens vastraken in druk verkeer. Hij stelt zich voor dat deze voertuigen hun gps-coördinaten uitzenden, die ontvangen kunnen worden door een app. Hij heeft de app daadwerkelijk gebouwd. Alle automobilisten met zo’n app op hun mobieltje kunnen gewaarschuwd worden, ruim een minuut voordat de ambulance erlangs moet. Dat is veel eerder dan ze de sirene horen. Dit kan de weg sneller en beter vrijmaken.

Een kwetsbaar punt is dat die app wel moet zijn geïnstalleerd. Maar waarom zou je dat niet verplicht maken? Het redt levens, tenslotte.

Bij de 15- en 16-jarigen eindigde Ann Makosinski uit Canada als eerste. Zij heeft een zaklantaarn ontworpen die het altijd doet, omdat hij zijn energie haalt uit de warmte van de hand die hem vasthoudt. Daarvoor gebruikte Ann Peltier-elementen, die een spanning leveren als ze blootgesteld worden aan een temperatuurverschil. Ze ontwierp elektronica die het minieme gelijkstroomvoltage omzette naar een wisselspanning van 5 volt, het minimum voor een ledlampje. Omdat er een temperatuurverschil moet zijn is haar zaklamp hol: de doorstromende lucht zorgt voor koeling.

Algemeen winnaar werd de 17-jarige Eric Chen uit de VS met een indrukwekkend project over antivirale middelen. Zijn doelwit was het enzym endonuclease, dat bij veel virussen essentieel is voor de vermenigvuldiging. In zijn onderzoek probeerde hij met de computer remmers voor deze stof te vinden. Hij screende bibliotheken van chemische stoffen en simuleerde de driedimensionale eigenschappen van deze stoffen.

Resultaat: uit een half miljoen verbindingen filterde hij zes veelbelovende. Van twee daarvan is de antivirale werking inmiddels aangetoond. Chens prijs was een beurs van 50.000 dollar.

Elif Bilgin (16) uit Turkije won de publieksprijs voor een methode om plastic te maken uit het zetmeel in bananenschillen. Haar plastic bleek onder andere bruikbaar als isolatie van elektrische bedrading. Ze illustreerde haar project met een vrolijke animatievideo.

De vier winnaars hebben elk van hun werk een voorbeeldig verslag gemaakt dat online bewonderd kan worden. Volgend jaar is er weer een Google Science Fair.

Herbert Blankesteijn

Elif Bilgins video is te zien op nrc.nl/wetenschap.