Teken een lichaam en beschrijf welk deel jij bent

Trainers gebruiken spelletjes om organisaties te verbeteren Het moet werknemers inzicht bieden welk type ze zijn Op een spelletjesdag in Zaltbommmel worden de nieuwste getest

Of wij ook weleens zo verlekkerd kijken naar een spel over feedback, vraagt de ontzettend enthousiaste dagvoorzitter. Een normaal mens zou nee zeggen, maar volgens de dagvoorzitter zijn we met „liefhebbers van leren onder elkaar”.

Die liefhebbers zijn met ongeveer 75 man naar het gebouw van training- en adviesbureau Schouten en Nelissen in Zaltbommel gekomen voor een workshopdag over spellen. Nou ja, 75 man, er zijn tien mannen en de rest is vrouw.

Het zijn trainers, coaches, consultants en hr-coördinatoren die spellen gebruiken om de organisatie te verbeteren. „De spellen helpen om out of the box te denken”, zegt Monique Lindzen, directeur van uitgeverij Thema – onderdeel van Schouten & Nelissen. Thema verkoopt 350 producten, waarvan zo’n 35 spellen.

De spellen zijn een aanvulling, aldus Lindzen. „De theorie staat in de managementboeken. Een spel is leuk en geeft verdieping. Het kan zorgen voor bewustwording. Het is het haakje waarmee in een organisatie gesprekken kunnen worden opgestart.”

Bewustwording, dat is het woord dat vandaag vaak valt. De deelnemers van de spellenworkshop leren welke spellen er op de markt zijn en wat je er zoal mee kan. Vandaag maken ze een keuze uit Aan het werk met actiekaarten, Spelen met talenten, Het teamspel, Het Grote Beïnvloedingsspel en het Feedbackspel.

Martha School is bij die laatste workshop aanwezig, ze traint met haar bedrijf Omwenteling laaggeschoolden en laaggeletterden. Daarvoor gebruikt zij het Feedbackspel en dat werkt volgens haar geweldig. „Natuurlijk is er wel eens weerstand bij mensen om een spel te spelen”, zegt ze, „maar je moet ook nooit beginnen met een spel, dat breng je later pas in. Als mensen dan niet mee willen doen, dan moet je zoeken waar die weerstand zit.”

‘Eigenlijk is het bullshit’

Bedenker van het Feedbackspel is Annemieke Nijman. „Eigenlijk is het een soort van bullshit”, zegt ze over haar eigen spel. „Mensen die jaren met elkaar werken, moeten mij inhuren om te vertellen wat ze van elkaar vinden. Ga nou eens met elkaar het gesprek aan.”

Nijman is gedragscoach en mediator. Ze traint en coacht grote bedrijven. „Feedback wordt misbruikt om maar alles te zeggen”, vertelt ze. „Positieve feedback is meer dan complimentjes geven. Feedback is het waardevrij teruggeven van een observatie.”

Nijman zegt haar workshops vaak af te sluiten met een zogeheten complimententrein. Iedereen plakt een blaadje op de rug met de tekst ‘Ik ben’ en collega’s schrijven daaronder een compliment. „Dat werkt als een tierelier”, aldus Nijman. „Het geeft de organisatie echt een boost.”

Voor de spelletjesfanaten valt er trouwens weinig plezier te beleven aan de spellen bij Thema. Vaak kun je niet eens iets winnen. Het draait veel meer om – daar is-ie weer – bewustwording. Het moet werknemers inzicht bieden welk type ze zijn, wat hun plek is in de organisatie, hoe hun team beter kan worden en hoe ze hun toekomst kunnen vormgeven.

Bij veel spellen moet er een rollenspel worden gespeeld. Dan kan Marius Schalkwijk van pas komen – als trainingsacteur speelt hij vaak de moeilijke klant of vervelende collega. „Ik ben geen boek of een spel, maar wel een middel voor de coach”, zegt Schalkwijk over zichzelf. „De hele dag naar iemand luisteren, gebeurt tegenwoordig niet meer. Het is ook vreselijk om alleen maar te ontvangen.”

De acteur zegt zich te verdiepen in de spellen om zo makkelijker de theorie in zijn vak te kunnen gebruiken. „Ik weet nu welk goed gedrag ik in mijn rol kan belonen en welk minder goed gedrag ik kan bestraffen. Dat is toch een plus.”

Organisatieadviseur Vincent van Reusel is de maker van Het Teamspel. Het spel is volgens hem erg geschikt om uit te vinden waar „de jeuk zit in een team.”

Van Reusel was tien jaar geleden een van de eersten die een spel maakte met werknemers als doelgroep. Zijn teamspel is inmiddels 10.000 keer verkocht en heeft de nodige updates gehad.

„De spelvorm werd al vaak gebruikt onder trainers en coaches”, zegt Van Reusel na afloop van zijn workshop. „Een spel vervangt geen professionaliteit. Dit zijn tools voor professionals en dit spel kan ze inspiratie bieden. Je begint niet met een spel als er een conflict is en mediation noodzakelijk is, maar het kan wel verderop in een traject helpen.”

Tekenen van een boot is meest zinvol

Dat heeft ook loopbaancoach Mariët Heestermans gemerkt. Ze is nog enthousiaster over Het Cultuurspel (ook gemaakt door Van Reusel) dan over Het Teamspel. „Het Cultuurspel is ideaal als afdelingen of bedrijven samengaan. Je moet er afscheid nemen van je oude cultuur en de fases Droom, Spiegel, Dood en Het Nieuwe Begin doorlopen.”

In Het Teamspel trekken we een kaartje waarop staat: teken een lichaam en geef aan welk deel jij bent. „Dat is ook lullig als je collega’s zeggen dat jij het poepgat bent”, zegt een van de workshopdeelnemers droogjes. De deelnemers die al veel ervaring hebben met dit soort opdrachten zeggen dat het tekenen van een boot zinvoller is, werknemers moeten dan aangeven waar ze op de boot staan.

„De boot, een hele goede keuze”, zegt Van Reusel. „Er kan maar één kapitein zijn, er zijn wat masten nodig, iemand moet op de uitkijk staan. Zo heb je ook nog de vorm waarbij het team een pizza is en iedereen moet aangeven welk onderdeel hij vormt, uiteindelijk moet ook iemand het Spaanse pepertje zijn.”

    • Alex van der Hulst