Teeven: jonge criminelen voor straf naar school in plaats van cel

Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven wil het voor rechters mogelijk maken jonge criminelen voor twee jaar terug naar school te sturen. De rechter kan dit opleggen in plaats van een taakstraf of na verblijf in de gevangenis. Dat staat in het wetsvoorstel voor ‘terbeschikkingstelling aan het onderwijs’.

Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven wil het mogelijk maken jonge criminelen voor twee jaar terug naar school te sturen in plaats van naar de cel. Die ontwikkeling lijkt in strijd met de lijn van de staatssecretaris, die in toespraken en interviews vooral de nadruk legt op zwaarder straffen. Foto ANP / Lex van Lieshout

Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven wil het voor rechters mogelijk maken jonge criminelen voor twee jaar terug naar school te sturen om hun diploma te halen. De rechter kan dit opleggen in plaats van een taakstraf of na verblijf in de gevangenis. Dat staat in het wetsvoorstel voor ‘terbeschikkingstelling aan het onderwijs’ dat vandaag voor advies naar verschillende instanties is gestuurd.

Jongeren die veel spijbelen en vroegtijdig hun school verlaten komen vaker in aanraking met justitie. Met de maatregel moet worden voorkomen dat ze verder het verkeerde pad op gaan. De staatssecretaris verwacht volgens NOS dat jaarlijks 375 tot 500 jongeren door deze zogenaamde tbo-maatregel een diploma kunnen halen.

‘Onderwijs vergroot kansen’

Doordat ze in de schoolbanken zitten kunnen ze zich niet schuldig maken aan nieuwe misdrijven en tegelijk wordt hun kans op normaal werk vergroot. De maatregel werd al genoemd in het regeerakkoord. In het wetsvoorstel staat dat het ministerie hoopt dat door onderwijs de kansen voor deze jongeren worden vergroot:

“Het succesvol afronden van een opleiding draagt bij aan de mogelijkheden voor jongeren om aansluiting te vinden bij de samenleving en daarin een volwaardige en opbouwende rol te vervullen. Daarmee kan worden voorkomen dat zij zich schuldig maken aan nieuwe strafbare feiten.”

De maatregel is gericht op jongeren van 12 tot 23 jaar die veroordeeld zijn voor lichte vergrijpen als winkeldiefstal of vandalisme. Het gaat om veroordeelden van wie “kan worden aangenomen dat, wanneer eenmaal de juiste motivatie wordt gevonden, van het deelnemen aan onderwijs gunstige effecten kunnen worden verwacht”. Het kabinet wil dat de jongeren extra begeleiding krijgen.

Plan komt van Marcouch

Teeven benadrukt dat zwaardere criminelen wel gewoon de cel in moeten. De rechter kan de tbo-maatregel in zo’n geval ook in combinatie met bijvoorbeeld jeugddetentie opleggen. Dan wordt de straf meteen uitgezeten, maar volgt de jongere in de inrichting al onderwijs. De tbo-maatregel duurt maximaal twee jaar. Reclassering moet ervoor zorgen dat de jongeren hun opleiding voltooien en scholen kunnen bij reclassering aan de bel trekken als het fout dreigt te gaan. Veroordeelden die zich niet aan de voorwaarden houden, moeten alsnog naar de gevangenis.

Het plan voor onderwijs als alternatief voor de cel komt van PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch, die het plan jaren geleden bedacht toen hij nog op straat werkte in Amsterdam. Marcouch reageert voor de camera’s van de NOS:

Gevangenissen milder voor jongeren

In het verlengde hiervan schrijft De Volkskrant vandaag dat de gevangenissen steeds milder zijn voor jongeren. Jeugdgevangenissen richten zich steeds minder op het straffen van jongeren en steeds meer op hun opvoeding, schrijft de krant. De jongeren krijgen meer onderwijs en kunnen bij de voorbereiding op hun vrijlating onder toezicht mogelijk zelfs een joint roken of een biertje drinken.

Die ontwikkeling lijkt in strijd met de lijn van staatssecretaris Teeven, die in toespraken en interviews vooral de nadruk legt op zwaarder straffen. Hij draagt de nieuwe werkwijze niet actief uit, schrijft de krant. Justitie zegt in de krant dat de nieuwe koers al in 2007 werd ingezet. In dat jaar concludeerde de Nationale Rekenkamer dat jeugdgevangenissen onveilige plekken zijn waar jongeren nauwelijks een behandeling kregen. Voorgangers van Teeven hadden daarom al een nieuwe koers ingezet.

    • Anouk van Kampen