‘Ruim de helft van de piloten slaapt tijdens vlucht’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

De website van Het Parool afgelopen vrijdag

De aanleiding

Wie er wel eens in een vliegtuig stapt – ongeveer iedereen dus – leest het waarschijnlijk niet graag: „‘Meer dan de helft’ van de piloten slaapt tijdens vlucht.” Het stond vrijdag op de site van Het Parool. „56 procent van de piloten is wel eens weggedommeld”, staat er verderop. Dat is even schrikken. We zoeken uit of het waar is.

En, klopt het?

Het stukje op de site van Het Parool blijkt gebaseerd op nieuws van de Britse BBC. In het bericht „‘More than half’ of pilots have slept while flying” worden nog meer cijfers genoemd. Die zijn verzameld door de Britse pilotenvakbond Balpa. Het gaat hier dus om Britse vliegeniers.

Dit blijkt allemaal uit een enquête die het onderzoeksbureau ComRes hield in opdracht van Balpa, die met zo’n 8.000 leden bijna 80 procent van de Britse piloten vertegenwoordigt. Vijfhonderd leden van de vakbond, allemaal verkeersvliegers, werden tussen 27 augustus en 6 september telefonisch geïnterviewd over de omstandigheden in de luchtvaart. De uitkomsten van deze enquête publiceerde ComRes donderdag op zijn site (www.comres.co.uk).

De meeste piloten die meewerkten, werken voor British Airways (159). Daarna is Easyjet met 104 piloten het meest vertegenwoordigd. ComRes, dat bijvoorbeeld ook onderzoek doet voor de BBC en aangesloten is bij verschillende brancheorganisaties voor marktonderzoek, begint met de vraag wat volgens de piloot de grootste bedreiging is voor de luchtvaart. Er worden zeventien opties genoemd. Van de 500 respondenten noemt 49 procent ‘Flight Time Limitations/Fatigue’. Daarna spitst het onderzoek zich specifiek toe op vermoeidheid. En ja, daar staat het: van de 500 respondenten geeft 56 procent toe wel eens in slaap gevallen te zijn tijdens een vlucht. Dat is dus duidelijk.

Nu willen we natuurlijk ook wel even weten hoe dat met de Nederlandse piloten zit. De Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers heeft zelf kortgeleden ook onderzoek gedaan onder 660 leden. „Geen wetenschappelijke onderzoek”, zegt VNV-voorzitter Steven Verhagen, „we hebben het gewoon zelf gedaan, maar het geeft wel een indruk.” Daarin zegt 30 procent wel eens in een ‘microslaap’ gevallen te zijn tijdens een vlucht.

Het is niet toevallig dat de Britse pilotenvakbond Balpa juist nu onderzoek doet naar de rol van vermoeidheid bij het vliegen. Gisteren werd er in de Transportcommissie van het Europees Parlement gestemd over nieuwe Europese regels voor vliegverkeer, op initiatief van de Europese Commissie. Twee voorstellen: een nachtvlucht met basisbemanning aan boord (en dus geen aflossing), mag straks maximaal 12,5 uur duren en de zogeheten vliegdienstperiode mag maximaal 22 uur duren.

Pilotenbonden zijn het daar niet mee eens. Zij vinden het te lang. In een rapport dat tien onafhankelijke wetenschappers samen opstelden over dit onderwerp (Moebus: ‘Scientific and Medical Evaluation of Flight Time Limitations’) staat dat nachtvluchten met een basisbemanning niet langer dan tien uur zouden moeten duren, vanwege de verminderde scherpte door vermoeidheid, die ’s nachts sneller optreedt.

Bijna alle Nederlandse piloten vliegen onder de cao’s van luchtvaartmaatschappijen. Daarin zijn maximale vluchttijden korter dan in de wet. Ter illustratie: met de huidige wet in Nederland mag een piloot die om 13:25 uur opstijgt, niet later mag landen dan 02:42 uur. Dan is hij ruim 13 uur onderweg. Maar bij KLM bijvoorbeeld, dus wél onder cao, mag een piloot niet langer dan negen uur vliegen op de langeafstandsvluchten en niet meer dan acht uur op een combinatie van Europese vluchten (dus meerdere keren opstijgen en landen). Bij het aanvangen van de vluchtdienst om 13:25 uur moet er al bij een vlucht die na 23:40 uur (9 uur vliegen plus 1:15 uur vluchtvoorbereiding) zou landen een extra vlieger mee om af te lossen.

Toch maakt de VNV zich zorgen over lange vluchttijden, hoewel die dus vaak niet voor Nederlandse piloten gelden, zegt de organisatie. Ze gelden namelijk wel voor andere piloten, die ook in het luchtruim vliegen. En daarnaast zorgt het volgens Verhagen voor oneerlijke concurrentie. „En wie weet wat luchtvaartmaatschappijen in de toekomst doen als ze bijvoorbeeld moeten bezuinigen?”

De Transportcommissie is blijkbaar ook nog niet overtuigd van de veiligheid van de nieuwe voorstellen en stemde gisteren tegen de maatregelen. De Transportcommissie heeft de Europese Commissie gevraagd met een ander voorstel te komen. Als de Commissie dat niet wil doen, dan wordt er aan het eind van deze maand plenair gestemd over dit voorstel.

Conclusie

De site van Het Parool meldde vrijdag dat meer dan de helft van de piloten wel eens slaapt tijdens vluchten, 56 procent om precies te zijn.

Het bericht is oorspronkelijk afkomstig van de BBC en het blijkt hier te gaan over Britse piloten. Het onderzoeksbureau ComRes deed onderzoek naar vermoeidheid bij de beroepsluchtvaart, in opdracht van pilotenbond Balpa. 500 van de ongeveer 8.000 leden (bijna 80 procent van de Britse vliegeniers) werd gevraagd naar moeheid en wegdutten tijdens het werk.

Inderdaad zegt 56 procent van de respondenten dat ze wel eens in slaap zijn gevallen tijdens een vlucht. We beoordelen deze bewering daarom als waar.