Reflecties op een ruimtehelm

Elke film weer, ook in sciencefiction zoals Gravity of 2001 , kijken we naar wat we ook in bus, tram, aan de keukentafel of in de spiegel kunnen zien. Ogen, mond, wangen, haar, voorhoofd. Het gezicht is niet stuk te krijgen.

Keir Dullea in2001. A Space Odyssey

Een man met een helm op, dus een astronaut. Zelfs in het sciencefictionepos 2001 zien we vaak niet wat hij ziet maar zien we hem, een conventie die ook Stanley Kubrick in 1968 niet wenste te doorbreken. Het is eigenlijk geen voor de hand liggende conventie. Waarom zoveel tijd verspillen aan kijken naar een gezicht, als er zoveel minder saais te zien is? De aarde vanaf de maan, sterren zoals we ze nog nooit gezien hebben, de juwelen uit de Hubbletelescoop.

Maar elke film opnieuw, ook in sciencefiction, kijken we naar wat we ook in bus, tram, aan de keukentafel of in de spiegel kunnen zien. Ogen, mond, wangen, haar, voorhoofd. Krijgen we nooit genoeg van. Kubrick smokkelt nog een beetje door reflecties op de helm te laten zien. Misschien waren de astronauten tijdens de echte eerste maanlanding een jaar later wel zo unheimlich omdat we hun gezichten niet konden zien. Door de helmen van Neil Armstrong en Buzz Aldrin konden we niet heen kijken. Louter reflectie. Het glas sluit ons buiten.

Waar zou hij aan denken, de astronaut uit 2001? De ogen van acteur Keir Dullea zijn zo wijd opengesperd dat hij wel verbaasd moet spelen. In deze scène krijgt hij dan ook te horen dat er buitenaards leven is ontdekt.

In Gravity van Alfonso Cuarón zien we de gezichten van de astronauten nog vaker dan in 2001. George Clooney en Sandra Bullock in close-up, vaak met helm. Verbaasd kijkt Bullock niet, bang wel. Nu ruimtereizen minder sciencefiction aan het worden zijn, is het misschien logisch dat er ook minder verbazing wordt geacteerd. Gravity is een film over vliegangst uit 1920 of over treinangst uit 1850. Buitenaards leven wordt er niet in ontdekt.

In Gravity zitten nog veel meer close-ups van gezichten dan in 2001. Geen odyssee maar een vliegreisje. En wie kijkt er tijdens een vliegreis nog uit het raam?

Bianca Stigter

    • Bianca Stigter