Producent bouwt nieuw theater in Amsterdam

In de Houthavens gaat een vrije producent samenwerken met gesubsidieerd toneel. Dat is niet eerder vertoond.

Artist impression van Theater Amsterdam, ontworpen door architect Dick Venneman

Amsterdam krijgt een nieuw theater. In april 2014 moet in de westelijke Houthavens Theater Amsterdam gereed zijn voor de eerste première. Het theater krijgt één zaal: een hal van 4.200 vierkante meter, met 700 zitplaatsen, die bij grote vraag kunnen worden uitgebreid naar 1100. Gebouw en theaterproductie worden volledig privaat gefinancierd, door productiebedrijf Imagine Nation van Robin de Levita (producent van Broadwayshows en de musical Soldaat van Oranje) en Kees Abrahams.

Het bedrijf heeft financiers in onder meer Groot-Brittannië. Hoeveel productie en gebouw kosten, wordt niet bekendgemaakt. Ingewijden schatten het totaal op ruim tien miljoen euro. Het gebouw wordt in delen opgeleverd vanaf november. De eerste verdieping van het theater is al klaar.

Imagine Nation gaat in Theater Amsterdam uitsluitend eigen producties programmeren. De eerste voorstelling wordt Anne, een nieuwe, langlopende theaterproductie naar het dagboek van Anne Frank, geschreven door Jessica Durlacher en Leon de Winter op verzoek van het Anne Frank Fonds in Basel.

Eigen producties

Producent Imagine Nation gaat voor Anne een bijzondere samenwerking aan met het Nationale Toneel van Theu Boermans. De Levita werkte al met Boermans bij Soldaat van Oranje, waarvan Boermans de regie deed. Omdat die samenwerking beviel, en om „bij dit mooie, gevoelige onderwerp hoge kwaliteit te garanderen” heeft De Levita Boermans gevraagd de artistieke leiding op zich te nemen. Daarnaast maakt Imagine Nation gebruik van de ‘artistieke expertise’ van het Nationale Toneel.

Dat houdt onder meer in dat Imagine Nation voor deze productie zal werken met het decor- en kostuumatelier van het NT. Boermans heeft samen met zijn vaste decorontwerper Bernhard Hammer het decor ontwikkeld, dat „veel wil laten zien van wat Anne heeft beleefd” aldus De Levita. Boermans is nu bezig met de casting van de actrice die Anne zal spelen. Wie dat wordt, staat nog niet vast. Naast Boermans, die artistiek eindverantwoordelijk is, wordt een ‘uitvoerend regisseur’ gezocht, een ‘resident director’, zoals dat bij Soldaat het geval is. Omdat op deze termijn de meeste goede regisseurs in Nederland bezet zijn, wordt in het buitenland gekeken, bijvoorbeeld in Groot-Brittannië.

Opvallende samenwerking

De samenwerking is opvallend omdat een vrije producent de expertise van een gesubsidieerd gezelschap inhuurt: het NT krijgt voor zijn inspanningen betaald. Zakelijk leider Walter Ligthart wil geen concreet bedrag noemen, „want dat weten we nog niet precies, maar er zijn een aantal ‘richtdagen’ afgesproken, onder meer voor de beschikbaarheid van Theu, en het gebruik van decor- en kostuumatelier waarvoor het NT een fee krijgt.”

Daarnaast heeft het NT recht op een deel van royalties, volgens Ligthart „een klein percentage van de eventuele winst”. Het gezelschap heeft voor zijn betrokkenheid toestemming gevraagd en gekregen van de Raad voor Cultuur en het Ministerie van OCW. Zij zagen er geen bezwaar in dat Boermans tussen december en april gedeeltelijk met deze productie bezig zal zijn. „Theu kan zijn werk in die periode goed combineren met zijn rol als artistiek leider van het NT. Zijn werk voor Anne gaat niet ten koste van zijn producties bij NT. Zolang verder de opbrengst van onze inspanning terugstroomt naar NT-producties en wij geen financieel risico lopen, vond de Raad het een excellent voorbeeld van cultureel ondernemerschap.”

Het NT hoopt dat de samenwerking zal leiden „tot een grotere toestroom naar onze voorstellingen van Anne-bezoekers die de smaak te pakken krijgen.” Concurrentie met de eigen producties vreest Ligthart niet. „De doelgroep van Anne is niet dezelfde als die van ons reguliere aanbod.” Van oneigenlijke concurrentie met andere vrije producties is volgens Ligthart evenmin sprake. „Dat zou het geval zijn als we publiek geld investeren in een commerciële productie, en dat met winst terugverdienen, maar dat is niet het geval. Het kost ook geen extra gemeenschapsgeld, maar levert de publieke sector geld óp.”

Theater Amsterdam wordt een zogeheten ‘open end’ theater: Anne blijft geprogrammeerd zolang de voorstelling goed loopt. Daarna zal Imagine Nation nieuwe producties ontwikkelen, of eigen voorstellingen uit het buitenland programmeren. Kaarten gaan tussen de 35 en 70 euro kosten.

Om uit de kosten te komen moet het „ten minste twee jaar lang zeven avonden per week vol zitten”, schat De Levita. Dat is naar voorbeeld van het succes van Soldaat van Oranje. Maar of zo’n toevalstreffer herhaalbaar is? Hij lacht: „Ja, het is een enorm risico.”