Margriet

Op het Museumplein in Amsterdam domineert deze dagen het vrouwenblad Margriet, dat 75 jaar bestaat. De geschiedenis van het blad wordt weergegeven via grote reclameborden: op elk bord een cover uit een jaargang. De kijker moet beginnen op het plantsoen bij het Concertgebouw en de route afronden bij de doorgang naar het Rijksmuseum. Een goed idee, omdat je in een kwartiertje de geschiedenis van een blad krijgt opgediend.

Bladen als Margriet en Libelle kan ik me nog goed uit mijn jeugd herinneren, mijn moeder las ze regelmatig. Elsevier voor mijn vader, Margriet of Libelle voor mijn moeder. Ik denk niet dat ze zich ooit in elkaars blad verdiepten – zo waren de verhoudingen.

Wat ik me, lopend langs al die reclamezuilen, afvroeg: is het blad in de loop van al die jaren wel wezenlijk veranderd? Natuurlijk, er zijn allerlei aanpassingen geweest, vormtechnische en inhoudelijke, maar is de essentie van het blad niet hetzelfde gebleven? Als ik me aan een snelle kenschets mag wagen: een voorzichtige, blijmoedige aandacht voor vooral de aangenamere kanten van het leven, veel ruimte voor mode, eten en relaties, weinig voor sport, kunst, politiek, macht.

Een gemoedelijk soort conservatisme spreekt vooral uit de covers van de eerste decennia. Margriet begon in 1938 als een weekblad ‘voor vrouwen en meisjes’, de redactie zat in Deventer. Op de cover prijkte een meisje met de tekst: „Hoe vindt u dit gebreid pakje van een meisje van drie jaar?” Breien moet het favoriete tijdverdrijf van de Margriet-lezeressen zijn geweest. Het wemelt op de covers van verwijzingen naar breipatronen.

In de jaren zestig verschijnt zelfs Cruijff ‘in kruissteek’ op de cover; ik las eerst ‘in kruisstreek’, maar ontuchtigheid is wel het laatste waar ik de toenmalige Margriet-redactie van zou willen verdenken.

De covers moesten het zelden van seksuele aantrekkingskracht hebben. Marilyn Monroe (‘De tragiek van een vrouw’) haalde de omslag pas toen ze dood was, Elizabeth Taylor werd in hoogsluitende sluiers afgebeeld. Margriet hield meer van Audrey Hepburn: Hollywood met een braaf vleugje Arnhem.

Al die jaren deed Margriet haar uiterste best om het huwelijk in ere te houden. In 1976 verscheen Monique van de Ven op de cover met de uitspraak: „Mijn huwelijk gaat voor alles.” Zou Monique ook op de cover hebben gemogen als ze zich negatief over het huwelijk had uitgelaten? Margriet wilde niemand ongerust maken.

Al in de oorlogsjaren bleef Margriet lang volhouden dat er niets aan de hand was. Op de cover uit 1941 staat een vrouw met schort en pollepel, vergezeld van de uitroep: „Hoe maakt moeder dat ook alweer klaar?” En in 1943 komt Zarah Leander, foute zangeres in nazi-Duitsland, op de cover. Maar Hitler ‘in kruissteek’ zou zorgelijker zijn geweest.

Bladen als Margriet en Libelle hebben lang de functie gehad van pure escape-lectuur – ontsnapping aan de ruwe werkelijkheid. Halverwege de jaren zeventig kwam er enige verandering, toen de pil in de kolommen werd aanbevolen. Ook Margriet begon over werkende vrouwen en abortus te schrijven.

Maar de obligate blijmoedigheid bleef – zie het recente jubileumnummer. Die overwoekert de feiten van een gestage aftakeling: van 821.000 abonnees (in 1965) naar 226.000 nu. Kennelijk krimpt de doelgroep dramatisch en staat de redactie voor de vervelende vraag: deugt de formule nog wel?

    • Frits Abrahams